Investeringen

Toelichting werkwijze uitbreidingsinvesteringen

Uitbreidingsinvesteringen zijn investeringen ten behoeve van de ontwikkeling van nieuwe activiteiten en/of voorzieningen of uitbreiding van huidige activiteiten en/ of voorzieningen met uitzondering van schoolgebouwen.
De besluitvorming over uitbreidingsinvesteringen vindt in drie stappen plaats. Iedere stap vraagt besluitvorming door de raad.

• Het plaatsen van een investering op de wensenlijst;
• Het verder brengen van een investering naar status reservering (Hierbij is een inschatting van de benodigde exploitatielasten gemaakt);
• Het voorleggen van de kredietaanvraag voor de investering aan de raad (In het voorstel zijn ook de definitieve exploitatielasten opgenomen).

De wensenlijst is een lijst van uitbreidingsinvesteringen waar de raad toe heeft besloten dat deze in aanmerking komen om (in de toekomst) uitgevoerd te worden. Een project komt op de wensenlijst als er een aanleiding toe is die voortkomt uit de groei van de stad. Dat zijn bijvoorbeeld extra maatschappelijke voorzieningen vanuit het maatschappelijke voorzieningenmodel of extra infra die samenhangt met de stadsuitbreiding. Het vermelden van een project op een wensenlijst is nog geen besluit om tot uitvoering over te kunnen gaan.
Bij het verder brengen van een investering van wens naar status reservering gaat de raad akkoord met verdere voorbereidingen van de investering, inclusief een inschatting van de exploitatielasten, en het uitwerken van een kredietvoorstel. Een reservering alleen is onvoldoende om tot daadwerkelijke uitgaven over te gaan. Integrale afweging van de gereserveerde uitbreidingsinvesteringen vindt in combinatie met de wensen ieder jaar plaats bij de voorjaarsnota en de begroting. Het financieel kader daarbij wordt in eerste instantie bepaald door de ruimte aan kapitaallasten die in de begroting is gereserveerd voor uitbreidingsinvesteringen (dat is € 0,8 mln. per jaar).
Bij de geautoriseerde uitbreidingsinvesteringen met kredietbesluit heeft de raad eerder kredietverstrekkingen gedaan en is het college gemandateerd tot het doen van uitgaven. Een kredietbesluit mag op elk moment aan de raad worden aangeboden. Voor eventuele bijstellingen op de eerder afgegeven kredieten worden in deze voorjaarsnota aanvullende kredietvoorstellen ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Tabel 1: Projecten met eerdere kredietbesluiten (waarvan de afwikkeling plaatsvindt via de reserve Investeringsfonds)
Voor de volgende uitbreidingsinvesteringen zijn kredietbesluiten genomen, waardoor de uitvoering is of kan worden gestart. Dit zijn de uitbreidingsinvesteringen waarvoor het kredietbesluit vóór de begroting 2025 is genomen. Deze investeringen worden gedekt uit de reserve Investeringsfonds. De nieuwe kredietbesluiten (die ná de begroting 2025 zijn genomen) zijn in Tabel 2 opgenomen.

Bedragen x € 1.000

Toelichting per project

IHP

Voor de actualisatie Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs (IHP act 26.1) zijn alle projecten in het IHP geactualiseerd voor wat betreft planning, risico’s en budget en is het effect hiervan op het totale programma doorgerekend. Voor de projecten MFA Kreekrijk en MFA Zaans Hout (Inverdan) is dekking beschikbaar gesteld uit het Investeringsfonds. Alle andere investeringen uit het IHP zijn vervangingsinvesteringen en opgenomen in het Meerjareninvesteringsplan (MIP).

• IKC Kreekrijk

IKC Kreekrijk is het integrale kindcentrum waarin basisscholen Het Koraal en De Delta gezamenlijk gehuisvest zijn in de wijk Kreekrijk te Assendelft. Het schoolgebouw is in 2019 in gebruik genomen en vormt een belangrijke voorziening voor de groeiende wijk.
Voor 2026 zijn er nog resterende kosten opgenomen voor de afronding van de aansluiting op de openbare ruimte, maar naar alle waarschijnlijkheid zal dit bedrag niet uitgegeven worden in 2026 maar in 2027-2028. Dit betreft een bedrag van € 0,05 miljoen. Daarnaast is voor de periode 2026-2027 budget opgenomen voor het verwijderen van de tijdelijke huisvesting van beide scholen, inclusief de bijbehorende gymzaal aan de spoorzijde. Dit betreft een investering van € 0,86 miljoen.
De vrijstaande gymzaal is gesitueerd op een locatie die in de toekomst bestemd is als waterberging. De ontwikkelaar van het gebied heeft vorig jaar verzocht deze gymzaal binnen een jaar te verwijderen om de geplande gebiedsontwikkeling voort te kunnen zetten. Hierdoor ontstaat een tijdelijk capaciteitsprobleem voor het Bertrand Russell College, dat op dit moment gebruikmaakt van één van de gymzalen. In 2026-2027 zal slechts één van de twee gymzalen nog beschikbaar zijn voor gebruik. Een oplossing voor dit capaciteitsprobleem wordt meegenomen in de uitwerking van het project nieuwbouw Bertrand Russel College. We sturen aan op een latere sloop van de tijdelijke gymzaal maar dat wordt momenteel afgestemd met de ontwikkelaar.

• IKC Zaans Hout (Inverdan Nieuw West)

In Zaandam (Nieuw) West is, onder andere als gevolg van woningbouw, sprake van toenemende leerlingengroei. In Actualisatie 22.1 zijn de projectkaders voor dit project daarom herzien. Het project omvat de vervangende nieuwbouw en uitbreiding van RKBS De Rietvink op de nieuwe schoollocatie aan de Houtveldweg voor maximaal 600 leerlingen. Ook komen er in het gebouw twee gymzalen en een peuterspeelzaal. De ruimte die in de Van Meverstraat vrijkomt, zal ter beschikking worden gesteld aan de twee scholen die daar blijven, incl het kdv die daar nu al in zit. Het project (De Rietvink / Zaanse Hout) bevindt zich nu in de vergunning fase. De vergunning wordt naar verwachting eind juni verleend.
De ruimtelijke inpassing van een school in een hoog stedelijk gebied dat in ontwikkeling is, is zeer complex en vraagt nauwe afstemming met Stedelijke Ontwikkeling en Supervisie MAAK. Prognose oplevering: medio 2027 (indien er geen bezwaar wordt ingediend).

Huis van de Wijk (Buurthuis Poelenburcht)

Op 14 november 2019 heeft de gemeenteraad het Pact voor Poelenburg Peldersveld 2020–2040 vastgesteld (2019/20311). Een van de kernambities is het verbeteren van zowel de kwaliteit van de woningvoorraad als de sociaal-maatschappelijke voorzieningen voor buurtbewoners. Het Huis van de Wijk is daarbij een essentieel onderdeel van de gebiedsontwikkeling Poort van Zaandam-Oost.
De nieuwbouw op de locatie van de voormalige Spaghettiflat is een samenwerking tussen woningcorporatie Rochdale en de gemeente. In het complex worden betaalbare (markt)woningen gerealiseerd, is ruimte voor parkeren op maaiveld, en worden het Huis van de Wijk en aanvullende m² maatschappelijke voorzieningen ingepast.
Het Huis van de Wijk wordt een multifunctionele, gastvrije en laagdrempelige voorziening voor iedereen in de wijk, met functies op het gebied van ontmoeting, educatie/ontwikkeling, zorg, hulp en ondersteuning en een bibliotheek. Het vervangt het huidige, sterk verouderde buurthuis De Poelenburcht en biedt daarnaast huisvesting aan de Bibliotheek, het Sociaal Wijkteam, het Jeugdteam en Centrum Jong.
In april 2025 is VORM geselecteerd als winnende partij na een Europese aanbesteding. Met VORM is een UAV-GC-overeenkomst gesloten. Binnen dit contractmodel stuurt de gemeente primair op functionele eisen (waaronder Programma van Eisen en prestaties), terwijl de ontwikkelaar/opdrachtnemer integraal verantwoordelijk is voor de uitwerking (ontwerp/engineering), realisatie, kwaliteitsborging en de projectplanning binnen de contractuele randvoorwaarden.
De oude Spaghettiflat is gesloopt en de gemeente maakt de grond bouwrijp. Momenteel wordt het Voorlopig Ontwerp gefinaliseerd. De planning is om medio 2026 de omgevingsvergunning aan te vragen en eind 2026 te starten met de bouw. De beoogde oplevering van het casco van het Huis van de Wijk is (bij ongewijzigde planning) december 2028. De planning van VORM is hierbij leidend; de jaarschijven bewegen mee met de actuele projectfasering.

Maatschappelijke voorzieningen Zaanstad Noord (‘De Nieuwe Pelikaan, cultureel-maatschappelijke voorziening aan het Durghorstplantsoen)
Sinds 2019 werkt de gemeente met Parteon en de Pelikaan aan een gebiedsontwikkeling op het Durghorstplantsoen in Krommenie, ook wel bekend als Durghorst Fase II. Hierbij wordt ingezet op de realisatie van circa 44 huurwoningen door Parteon en een cultureel-maatschappelijke voorziening door de gemeente. Die voorziening, bekend onder de werktitel 'de Nieuwe Pelikaan', is met de aanwezigheid van een cultuurpodium een innovatief concept voor een ‘buurthuis nieuwe stijl'. Toekomstgericht met faciliteiten en programmering op het gebied van ontmoeting en cultuur. En met bijzondere aandacht voor o.a. jeugd en jongeren. Deze verbreding en verdieping vergroot het maatschappelijk rendement, de levensvatbaarheid en toekomstbestendigheid van de Pelikaan. In februari 2024 heeft de raad een realisatiebesluit genomen. Bij act. 26.1 is € 0,525 mln. toegevoegd vanwege indexering. In het eerste kwartaal van 2026 vinden gesprekken plaats met Parteon en de Pelikaan. De verwachting is dat er in het tweede kwartaal van 2026 overeenkomsten worden getekend met beide partijen.

Kwaliteit bestaande woningbouw
De komende jaren blijven funderingsproblemen een belangrijk aandachtspunt. Het doel is om jaarlijks minimaal 130 tot 150 woningen te voorzien van herstelde funderingen. In 2025 zagen we dat er minder vergunningen werden aangevraagd en minder huizen zijn hersteld dan eerder. Het programma richt zich vooral op het informeren en helpen van huiseigenaren om hun fundering te laten herstellen. Het oplossen van deze problemen is moeilijk en kost veel tijd. Door hier de komende jaren mee door te gaan, kunnen grote problemen worden voorkomen. In het afgelopen jaar is intensief overleg gevoerd met de landelijke overheid en andere gemeenten over een gezamenlijke aanpak. Naar verwachting presenteert het ministerie van Volkshuisvesting in 2026 een landelijke strategie. Het kabinet wil met een nationale aanpak eerst zorgen voor goede randvoorwaarden, waarna de aanpak stapsgewijs kan groeien tot 2035. Dit is mede afhankelijk van de financiële middelen die vanaf 2029 beschikbaar komen. Naast funderingsproblemen spelen ook andere vraagstukken, zoals energiezuinig maken van woningen en ondersteunen van langer zelfstandig wonen. Veel oudere woningen kampen met meerdere problemen tegelijk. Soms is het beter om een oud huis te slopen en een nieuw, duurzaam huis terug te bouwen. Dit is vaak goedkoper dan alles in het oude huis te verbeteren. Maar voor veel huiseigenaren is dit te duur. Daarom is er in een subsidie vanuit het Volkshuisvestingsfonds. Hiermee kunnen ongeveer 100 huizen worden gesloopt en opnieuw gebouwd, en 100 andere huizen worden gerenoveerd en duurzamer gemaakt. Door de gestegen en hoge bouwkosten is het lastig om dit goed te doen. Tot nu toe zijn er 11 woningen op deze manier aangepakt in 2025. De middelen investeringsfonds (€ 0,5 mln. per jaar) worden voornamelijk ingezet voor personeel (flexibele schil) t.b.v. funderingen en volkshuisvestingsfonds. Het programma “Werken aan Woonkwaliteit” en de uitvoering loopt in principe door tot en met 2028.

Inverdan Dam en omgeving

Project Inverdan Dam en omgeving betreft een bijdrage in het uitvoeren van een verhoogd kwaliteitsniveau van de openbare ruimte van de Damkade, Damstraat, Wilhelminastraat en Wilhelminakade. Om de kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte in het hele centrumgebied te versterken en te verduurzamen, wordt een gelijk niveau van inrichting qua materiaalgebruik van genoemde straten voorgesteld. Het ontwerp is afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt voor de herinrichting van het Damplein. Er ligt inmiddels een definitief ontwerp. Gelet op de duur van de planontwikkeling ten behoeve van de inrichting en het meest geschikte tijdstip om de herinrichting plaats te laten vinden, is het de verwachting dat begin 2027 wordt gestart met de uitvoering.

Figaro
De bouwlocatie Figaro is een ontwikkellocatie binnen de gebiedsontwikkeling MAAK.Centrum/ Inverdan, aangrenzend aan het Stadhuisplein. Met de ambitie voor een aangename verblijfsplek, een stedelijke fietsvoorziening passend bij een OV knooppunt en een prettige woonomgeving zijn randvoorwaarden geformuleerd die als kader dienen voor de programmatische invulling. Deze randvoorwaarden borgen de publieke toegankelijkheid, het mobiliteitsvraagstuk en een passend woonprogramma.
Het beoogde programma betreft een openbare bewaakte fietsenstalling van 2.400 fietsparkeerplekken ten behoeve van openbaar vervoer reizigers, circa 1.500 m2 commercieel programma en circa 100 woningen. Met de invulling van de locatie Figaro ontstaat een kwalitatieve entree van Zaanstad met prettige route tussen de verschillende (verkeers)niveaus in het gebied.

Eind 2024 is een partner geselecteerd via de Europese tenderprocedure en is er gestart met de eerste uitwerking van de plannen. Er ligt een schetsontwerp op basis waarvan de financiële haalbaarheid wordt doorgerekend. Vanwege het programma is de voetprint van het ontwerp groter geworden, wat ten gunste komt voor het goed inpassen van alle fietsenstallingen (ook stalling ambtenaren) en gunstig voor de windhinder in de openbare ruimte. Het betekent dat voor de inpassing van de kiss & ride etc. buiten het plangebied wordt gekeken.

In februari 2024 is door de raad besloten tot het beschikbaar stellen van een krediet van € 10 mln. vanuit het investeringsfonds en € 1,1 mln. vanuit het transformatiefonds. Bij actualisatie 24.1 is vervolgens € 9,4 mln. van de verwachte kostenstijging verwerkt in de grondexploitatie (binnen het programma Inverdan). Hiertoe is een bijdrage IF opgenomen aan de verliesvoorziening van de grondexploitatie van € 6,2 mln. De overige € 3,2 mln. aan kostenstijging kon worden gedekt door verbeteringen binnen het totale programma Inverdan. Derhalve is het krediet investeringsfonds bij de actualisatie 24.2 met € 3,2 mln. verlaagd naar € 6,8 mln.
De resterende € 1,7 mln. aan verwachte kostenstijging (€ 0,6 mln. Investeringsfonds en € 1,1 mln. in het Transformatiefonds) is nog niet verwerkt in de grondexploitatie en wordt vooralsnog aangehouden tot het moment dat de haalbaarheidsfase is doorlopen en er een koop-en ontwikkelovereenkomst ligt. De verwachting is dat deze er eind 2026 ligt.

Hembrugterrein
Zaanstad wil het Hembrugterrein samen met betrokken partijen ontwikkelen tot een gebied met woon- en werkfuncties met ruimte voor bestaande bedrijvigheid in de (haven)omgeving. Op 30 april 2019 heeft de Raad van State uitspraak gedaan over de beroepen die waren ingediend tegen het Omgevingsplan voor de herontwikkeling van het Hemburgterrein. Het plan is toen in zijn geheel vernietigd.
De vernietiging heeft het gehele proces vertraagd. De geplande publieke investeringen, zoals die zijn opgenomen in het Investeringsfonds, zijn (voor een deel) gekoppeld aan de ontwikkeling van het terrein en verschuiven door de vertraging naar later in de tijd. Het Masterplan Hembrugterrein, dat de basis vormt voor de verdere planvorming, is in april 2021 door de raad vastgesteld. Het ontwerpbestemmingsplan voor de noordkant van het terrein, waar een belangrijk deel van het woonprogramma zal worden ontwikkeld, is in het derde kwartaal vastgesteld door de raad. Het bestemmingsplan noordelijk deel is in Q2 2023 onherroepelijk geworden.

Het Masterplan Openbare ruimte geeft de kaders voor de inrichting van de openbare ruimte op het Hembrugterrein. Ook geven de kaders mee onder welke voorwaarde de gemeente bereid is de openbare ruimte over te nemen in beheer. In september 2024 is de bouw van de eerste drie bouwblokken op het noordelijk deel van Hembrug gestart. Verwacht wordt dat deze blokken medio 2026 opgeleverd worden. Inmiddels ligt de eerste omgevingsvergunning van het eerste bouwblok van fase 2 bij de gemeente ter toetsing. Medio april 2025 is er voor het zuidelijk deel van het Hembrugterrein een startbijeenkomst voor het stedenbouwkundig plan voor het zuidelijk deel dat in Q2 2026 gereed zal zijn. Het daaropvolgende omgevingsplan zal medio 2027 aangeboden worden aan de raad.

Hoogwaardig openbaar vervoer (HOV)

Het programma HOV ZaanIJ heeft ten doel een snelle en comfortabele route te creëren tussen Zaanstad en Amsterdam, zodat het Openbaar Vervoer een sterk alternatief vormt voor de groei van de mobiliteit. Het bestond daarnaast uit korte termijnmaatregelen tot 2028 voor bijvoorbeeld fiets en het huidige OV. Momenteel is als laatste de dam-tot-dam fietsverbinding met een brug over het zijkanaal H in uitvoering met eigen dekking. Een belangrijke stap in het realiseren van de schaalsprong op de HOV ZaanIJ was het onderbrengen van het programma bij het Rijk-regio programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB). De samenwerkende organisaties de Vervoerregio Amsterdam, Provincie Noord-Holland, gemeente Zaanstad en gemeente Amsterdam hebben vervolgens een vervolgonderzoek uitgevoerd naar het identificeren van de oplossingen. Daarbij is niet alleen gekeken naar de vervoerkundige opties (modaliteiten), maar uitdrukkelijk ook naar ruimtelijke inpassing, wisselwerking met de mogelijkheden voor ruimtelijke en economische ontwikkeling en de bijdrage aan de sociale opgave in Amsterdam-Noord en Zaandam. De uitkomst is dat een Metrobus de beste oplossing is als noodzakelijke systeemsprong in HOV ZaanIJ. Een Metrobus biedt voldoende capaciteit om op de middellange als lange termijn de vraag naar openbaar vervoer, die onder andere ontstaat door gebiedsontwikkeling (woningbouw en extra arbeidsplaatsen), te faciliteren. Het tracé kan in fasen worden gerealiseerd en een flexibel duurzaam antwoord bieden op de groeiende mobiliteitsvraag en missende schakels in het netwerkt. Een complete OV-systeemsprong is zeker niet voor 2032 voltooid. Door het adaptief meebewegen met de Gebiedsontwikkeling kunnen onderdelen worden gerealiseerd zodat het huidige R-net in de tussentijd wordt geoptimaliseerd. Het project HOV ZaanIJ kent dan ook een belangrijke koppeling met de landelijke woningbouwopgave, de Achtersluispolder en Thorbeckezone als onderdeel van de scope van Haven-. Met deze propositie is HOV ZaanIJ goed op de kaart gezet en dit heeft geresulteerd in een rijksbijdrage voor de eerste stap van realisatie. Dit toont aan dat het belang van het project, ook door het Rijk, wordt ingezien. De voortgang van het project HOV ZaanIJ wordt daarbij door de regio gerapporteerd binnen het programma SBaB. Vooruitlopend op de rijksbijdrage voor de realisatie is in opdracht van de vier samenwerkende organisaties de planstudiefase in 2023 opgestart, welke naar verwachting zo’n vier tot vijf jaar zal vragen. Het doel van deze fase is te komen tot een definitief voorkeurstracé. Gezien de grote omvang van het project met bijbehorende dekkingsvraag, is deze fase opgedeeld in bij te sturen deelfasen A en B. Dit mede om het dekkingsvraagstuk voor 2023 tot en met 2027 overbrugbaar te maken voor alle partijen. De lobby is vooral gericht op de fases na de planstudie wanneer het zal gaan om grote bedragen. Door een vertraging vanwege capaciteit en een aangescherpte vastgestelde aanpak in 2024 met een steviger team zijn de gezamenlijke kosten voor Fase A en de begeleidingskosten toegenomen. Historische kosten (kosten tm 2023) bedragen € 0,288 mln. De bijdrage aan fase A bedraagt € 0,125 mln. De geraamde begeleidingskosten van Zaanstad en vervolgonderzoeken voor de gehele planstudie fase bedraagt (€ 0,438 mln.). Totaal bedraagt het budget € 0,851 mln. waarvan reeds afgerond € 0,4 mln. (huidige stand) is uitgegeven. Fase A wordt in januari 2026 afgesloten met een raadsbesluit met de definitie van een Metrobus (kwaliteit en uitgangspunten) en het vaststellen van het voorkeurstracé. De bijdrage voor fase B is gedekt in de exploitatie (in totaal € 1,5 mln.). Ook wordt op basis van fase A een Bestuursovereenkomst opgesteld en een nieuwe raming voor Fase B vastgesteld, waarin naast de definitieve bijdrage fase B vanuit Zaanstad in de exploitatie begroting kan worden geactualiseerd voorjaarsnota 2026.

Kwaliteitsimpuls Wilhelminasluis
Eind 2020 zijn de werkzaamheden aan de Wilhelminasluis afgerond. Door de gemeente is in het Investeringsfonds een bedrag van € 0,9 mln. gereserveerd voor een kwaliteitsimpuls Wilhelminasluis. De grotere sluishoofden zijn met banken ingericht als prettige openbare verblijfsruimten. Met het op een hoogte aanleggen van de Oostkade is het sluiscomplex de verbindende schakel geworden in de wandelroutes tussen de oostelijke en de westelijke Zaanoever. Een deel van de kwaliteitsimpuls (aansluiting Wilhelminabrug Prins Hendrikkade) wordt uitgevoerd als onderdeel van het project ‘Vervanging kadeconstructie Burchtkade en Prins Hendrikkade’. Uitvoering staat gepland voor 2027.

Dam tot Dam fietsroute Brug Zijkanaal H

De Dam tot Dam-fietsroute is een gezamenlijk project tussen gemeente Zaanstad, gemeente Amsterdam, met cofinanciering van de Vervoerregio Amsterdam (VRA) en de regiodeal ZaanIJ voor vergroening van de route. Met de Dam tot Dam-fietsroute verbetert niet alleen de aansluiting van de Achtersluispolder met het woon- en werkgebied van beide steden, maar worden ook Poelenburg en Peldersveld en een toekomstig recreatiegebied Noorder IJ plas beter verbonden met de rest van de stad. In 2023 is in het bestuurlijk overleg een nieuwe kostenverdeling overeengekomen nadat een verkenning naar goedkopere alternatieven geen oplossing opleverde. Dat was noodzakelijk door autonome extreme prijsstijgingen, extra saneringswerk, noodzakelijke aanpassingen in het ontwerp, een hogere risicoreservering en extra voorbereidingskosten. Het benodigde budget inclusief historische kosten en indexering tot en met start realisatie kwam daarmee op € 19,6 mln. De aanbesteding is eind 2024 afgerond. De Vervoerregio heeft haar bijdrage op basis van de aanbesteding inclusief geraamde indexering verhoogd naar € 6,98 mln. Ook Amsterdam heeft haar bijdrage verhoogd naar totaal € 7,26 mln. inclusief indexering 2025 en 2026. Zaanstad heeft haar bijdrage in de Voorjaarnota 2023 verhoogd naar € 4,562 mln. inclusief indexatie tot en met 2025. Het totale budget (incl. regiodeal van € 1,7 mln.) is daarmee ruim € 20 mln. De uitvoering door de aannemer is gestart met uitwerken van het ontwerp en voorbereidende werkzaamheden en de realisatie van het fietspad en het groen. Na vergunningverlening start de bouw van de brug in 2026 met een beoogde oplevering begin 2027. In de tussentijd is in overleg met de ondernemers in het raakvlak project Sluispolderweg (MIP) de verkeersveiligheidsmaatregelen voor fietsverkeer op de Sluispolderweg uitgewerkt. Ook is een veilige aansluiting op de route en de kruising op NoorderIJ en Zeedijk nader ontworpen. De realisatie moet gereed zijn voordat de Dam tot Dam fietsroute opgeleverd wordt. We doen dit door werk met werk te maken vanuit het noodzakelijke grootonderhoud Sluispolderweg en de uitvoering door de aannemer van AVANT.  

Fietsenstalling Centrum omgeving Dam
Aan de oostkant van het centrum is een nieuwe fietsenstalling nodig. Deze fietsenstalling biedt onderdak tijdens de winkelopeningstijden en het uitgaansleven. De beoogde locatie (kelderruimte op de hoek Zilverpadsteeg / Czaar Peterstraat) is vooralsnog komen te vervallen. Voordat de planontwikkeling opgestart wordt, is zicht op voldoende exploitatiebudget randvoorwaardelijk. Vooralsnog is er geen uitsluitsel over dekking van de exploitatiekosten en derhalve ligt het project stil.

Busbrug 24 uur openstelling, en herinrichting Rondweg Westerkoog

In 2019 zijn zogeheten eerste ‘no regret’ maatregelen uitgevoerd om de verkeerssituatie bij de Busbrug ‘De Binding’ te verbeteren en de veiligheid van met name de fietsers te verhogen. De totale kosten bedroegen € 1,3 mln., waarvan € 0,5 mln. gedekt uit het Investeringsfonds. Dit onderdeel van het project is afgerond. De start van de noodzakelijke verkeersveiligheidsmaatregelen voor de 24-uurs openstelling van de Busbrug (c.q. de aanpassing van de rondweg Westerkoog) is door de noodzakelijke stikstofvergunning aanzienlijk vertraagd. Het zoeken naar compensatie van de stikstofdepositie, noodzakelijk voor het opstellen van het bestemmingsplan was complex maar is inmiddels voorzien door de aankoop van Stikstof ruimte. Het vervolg om te komen tot een natuurvergunning vroeg om een ophoging van het krediet oorspronkelijke krediet naar € 2,6 mln. Inmiddels is het ontwerp van de noodzakelijke aanpassing van de Rondweg westerkoog geactualiseerd en opnieuw vastgesteld door de raad en voorzien van een krediet. Gezien de samenhang zijn beide kredieten samengevoegd tot één project 24 uursopenstelling Busbrug en herinrichting Rondweg Westerkoog met een krediet van € 8,3 mln. De verwachte VRA bijdrage op het definitief ontwerp is € 1,5 mln. netto bedraagt het project € 6,8 mln. (incl. €0,9 mln. overheveling naar projecten met kredietbesluit, zoals opgenomen in raadsbesluit 9618615). Verwacht wordt dat uitvoering voor een volledige openstelling in 2027 kan aanvangen omdat de natuurvergunning in het eerste kwartaal van 2026 verwacht wordt.

Bereikbaarheidsdeal Corridor Amsterdam- Hoorn

Rijk en regio investeren in een omvangrijk Multimodaal Mobiliteitspakket in de corridor Amsterdam-Hoorn. Het betreft bereikbaarheidsmaatregelen op het gebied van auto, openbaar vervoer, fiets en mobiliteitsmanagement. Voor Zaanstad is de uitvoering van het pakket cruciaal voor de ambities met MAAK.Zaanstad. Binnen het totale pakket zitten drie belangrijke en al langer gewenste Zaanse integrale bereikbaarheidsprojecten (auto, OV en fiets). Het gaat om Avant (Aanpak Verkeersdruk Thorbeckeweg), de Guisweg, en het ombouwen van de Prins Bernhardweg/ A7 tot stadsweg. Het rijk heeft in het voorjaar de middelen voor het project A7/ A8 teruggetrokken. Hierover is vanuit de regio een stevig gesprek gestart met het Rijk. Daarnaast wordt binnen het totale pakket ook extra geïnvesteerd in fiets- en OV-maatregelen en mobiliteitsmanagement. Ook Zaanstad levert een bijdrage aan de regionale fietsnetwerken en carpoolplekken. De planvorming voor het fietsnetwerk is in 2024 afgerond en voorzien van een geactualiseerde raming. Op basis daarvan is de benodigde indexatie vanaf prijspeil 2017 beoordeeld. Zaanstad heeft haar budget bij de VJN 2025 geïndexeerd. De uitwerking van de carpoolplekken is niet gestart vanwege het stilliggen van RWS project A7-A8 vanwege Stikstof. Behoudens project A7-A8 zijn tot en met 2025 alles projecten de planuitwerking- of realisatiefase gegaan. In deze fasen nemen de intensiteit van sturing en de risico’s voor Zaanstad toe. Onderdeel van de programmasturing op ‘Regionale bereikbaarheid’ zijn vanwege raakvlakken ook de Verbinding A8-A9, Dam tot Dam fietsroute, de planstudie HOV ZaanIJ, de 24 uurs openstelling van de busbrug en de herinrichting van de rondweg Westerkoog, en het ontwerpend onderzoek Prins Bernhardplein. Sinds 2023 geldt dit ook voor de leefbaarheidsissues rond de A8 en de Coenbrug en de leefbaarheidsmaatregelen van de Provincie, VRA en Zaanstad in Zaanstad Noord.

• AVANT – Realisatiefase

Zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief 2022/20561 Voortgang AVANT/Aanpak Thorbeckeweg – Aanbesteding is het plafondbedrag om een mislukte aanbesteding te voorkomen verhoogd met de risicoreservering van 4 mln. voor exogene risico’s in de realisatiefase. Op basis van het aanbestedingsresultaat is bepaald of en met hoeveel deze reservering weer moet worden aangevuld. De aanbesteding is in juli 2023 succesvol afgerond. Met het behaalde aanbestedingsvoordeel van € 1 mln. was er € 3 mln. nodig om de reservering weer aan te vullen. Alle partners in het project hebben besloten dit weer te willen aanvullen om stagnatie of stilstand tijdens de realisatie te voorkomen met extra financiële gevolgen door aanvullende besluitvorming bij het optreden van niet beïnvloedbare risico’s. Van deze € 3 mln. bedroeg het aandeel voor Zaanstad € 0,519 mln. wat bij de begroting van 2024 is verwerkt. Het project verloopt conform planning. De voorbereidende werkzaamheden zijn afgerond, het Shell tankstation is verplaatst en de herplant van de bomen buiten het projectgebied is afgerond. Het definitief ontwerp van de aannemer is afgerond en de hoofdwerkzaamheden zijn volop in uitvoering. Op basis van de afspraken in de Bestuursoverkomst (BOK) wordt het budget jaarlijks geïndexeerd. De indexatieberekening voor 2025 wordt nog verwacht. De beoogde oplevering is de eerste helft van 2027. Om risico’s in de uitvoering te voorkomen worden drie Zaanse projecten meegenomen via project Avant. De parkeerplaatsen voor tijdelijke huisvesting op sportparkpoelenburg (gereed), asfalteringwerk Den Uijlbrug en het grootonderhoud en verkeersveilige inrichting Sluispolderweg.

• Guisweg

De gemeente werkt samen met Vervoersregio Amsterdam (VRA), Prorail, Rijkswaterstaat, het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de Provincie Noord-Holland aan het project Guisweg. Op 6 april 2023, heeft de gemeenteraad van Zaanstad als het definitief voorkeursalternatief Guisweg vastgesteld (raadsbesluit 2023/2123). Hiermee is de Planstudie Guisweg afgerond met als resultaat een door alle projectpartners inhoudelijk en financieel gedragen definitief voorkeursalternatief. Met het ondertekenen van een nieuwe bestuursovereenkomst in juli 2023 is planuitwerking gestart. Zaanstad heeft het bestuurlijk trekkerschap van de VRA overgenomen. Bij de VRA is een onafhankelijke ambtelijk opdrachtgever aangesteld en wordt het kasbeheer uitgevoerd namens de partijen. Zaanstad is verantwoordelijk voor het organiseren en faciliteren van het projectteam, waarbij samen met Prorail het team is samengesteld en beide partijen op onderdelen de aanbestedende organisaties zijn. De huidige bijdrage aan de projectkosten wordt conform de bestuursovereenkomst tot en met realisatie geïndexeerd op basis van de IBOI-index. De indexering over 2023 tot en met 2028 is volledig afgedekt in het Investeringsfonds. De indexatiepercentages op basis van een prognose van de IBOI-index zijn als volgt: 2023 en 2024 (5,16%) en 2025 tot en met 2028 (2,5%). Deze reservering is, via de rapportage Investeringsfonds 23.1, in de Voorjaarsnota 2023 verwerkt. De totale reservering inclusief het krediet voor deze fase komt daarmee op
€ 16,689 mln. De verwachting bij de kredietaanvraag aan de raad (2023/2123) was dat de fasering van de bijdrage een bedrag van € 4,092 mln. vroeg voor de planuitwerkingsfase en € 12,597 mln. voor de realisatiefase. De raming is in de BOK aangescherpt voor deze fase, waarbij verwacht wordt dat er voor de planuitwerkingsfase € 2,622 mln. nodig is en voor de realisatiefase € 14,067 mln. Het verschil van € 1,47 mln. is vooruitlopend op projectaanpak voorlopig teruggevloeid naar de reservering in de begroting van 2024. De projectaanpak is in mei 2024 vastgesteld waaruit bleek dat er toch € 0,35 mln. meer benodigd is voor de planuitwerking ten opzichte van de BOK. Dit bedrag is van reservering terug naar krediet binnen de bandbreedte van het genomen kredietbesluit in 2023. De aanbesteding van de ingenieursdiensten is begin 2025 afgerond. De kosten vielen hoger uit dan geraamd maar kunnen voorlopig worden opgevangen uit onvoorzien op het totale project. Dit geeft voor Zaanstad een verschuiving van ongeveer € 0,2 mln. van reservering naar krediet, dit is bij de versie 25.1 verwerkt. De planuitwerkingsfase komt daarbij op € 3,172 mln. en de reservering voor de realisatiefase op 13,517 mln. De indexatie aanpassing over 2025 is nog niet vastgesteld.
In juni 2025 is de planning aangepast, en is er meer tijd nodig voor mijlpaal 2. Om vertraging te voorkomen wordt parallel gewerkt aan de producten voor mijlpaal 3. De besluitvorming wordt nu verwacht najaar 2026. Naast het DVA wordt n.a.v. de ADC toets alternatief Guisweg onderzocht op haalbaarheid. Indien alternatief Guisweg haalbaar is wordt dit tussentijds ter besluitvorming voorgelegd waarbij eind eerste kwartaal 2026 wordt nagestreefd. Bij de besluitvorming over mijlpaal 2 en 3 eind 2026 wordt op basis van een voorlopig ontwerp, nieuwe kostenraming, realisatie strategie en planning bepaald of het project aanvullende dekking nodig heeft. Voor de realisatiefase van dit project zal op termijn een nieuw kredietvoorstel aan de raad worden voorgelegd.

Een deel van de toelichting (afwaardering A7 fase II en bereikbaarheidsdeal overige fietsmaatregelen) staat bij kredieten (activeren en afschrijven).

Verbindingsweg Dorpsstraat – Communicatieweg

Bij de vaststelling van de Begroting 2021 heeft de gemeenteraad Amendement M Verbetering ontsluiting Dorpsstraat Assendelft d.m.v. aangaan partnerschap aangenomen. Met dit amendement is de raad akkoord gegaan met de opname van een nieuwe wens van maximaal € 2 mln. voor investeringen ten behoeve van de verbetering van de ontsluiting van de Dorpsstraat in Assendelft. Dit in de vorm van het project ‘Verbindingsweg Dorpsstraat - Communicatieweg’. Het project is onderdeel van het programma leefbaarheidsmaatregelen A8-A9. Daarna is deze wens voor € 1,7 mln. omgezet in een reservering en voor € 0,3 mln. in een kredietverlening voor de planvoorbereiding in 2021 en 2022. De voorbereiding is inmiddels gereed en de scope van het project is daarbij uitgebreid met het doortrekken van het fietspad naar de communicatieweg. Het project is opnieuw geraamd en kost inclusief indexatie tot en met 2024 inmiddels € 6,5 mln. De Provincie Noord-Holland draagt € 1,3 mln. bij en de Vervoersregio Amsterdam heeft deze bijdrage vanwege het doortrekken van het fietspad en indexatie verhoogd naar € 2,6 mln. Daarnaast is er een aanvullende dekking vanuit Kreekrijk, de Overhoeken en de rijksbijdrage voor de tijdelijke huisvesting op deze locatie van € 0,7 mln. De vaststelling van het krediet uit de reservering heeft in april 2024 plaatsgevonden. Daarom is er €1,7 miljoen van reservering naar krediet over gegaan. De realisatie gaat in deelopdrachten. Doordat de prijsontwikkeling in 2024 hoger was dan geraamd is de indexatie bij de VJN 2025 bijgesteld met € 0,172 mln. Een indexatie van de reeds beschikte VRA bijdrage bleek niet haalbaar. Dit deel wordt alsnog geïndexeerd bij 26.1 met € 0,118 mln. om kostendekkend te blijven. Voor 2026 is er een indexatie opgenomen van 0,193 mln. Voor het aanbrengen van de nieuwe ontsluiting sportpark De Omzoom is er een financiële bijdrage van € 0,07 mln. (verwerkt bij 25.2) toegevoegd aan de verbindingsweg vanuit sportpark de Omzoom. De twee deelprojecten rotonde Parkrijklaan en de nieuwe ontsluiting sportpark De Omzoom zijn in 2025 gerealiseerd.

Onderzoek 3 ^e ontsluiting Westerwatering

In 2022 is er n.a.v. het raadsinitiatief MKBA-light Guisweg een nieuwe wens bijgekomen middels een motie voor een versneld onderzoek naar de derde ontsluiting van Westerwatering. De uitkomsten van het onderzoek zijn begin 2025 aan de raad voorgelegd. Het onderzoek gaf aan dat er geen bereikbaarheidsprobleem is maar wel een grote omrijdt factor. Op basis van de uitkomsten en de raadsbehandeling heeft het college besloten volop in te zetten op de 24 uurs openstelling van de Busbrug inclusief de herinrichting van de Rondweg Westerkoog en de realisatie van project Guisweg. Hiermee wordt de omrijdt factor grotendeels opgelost. Het onderzoek is definitief afgerond. De uitgaven zijn € 0,023 mln. lager.

Kogerveld – Versterken groene parkzoom

Ten behoeve van versterking van de groene parkzoom in Kogerveld is een bedrag van € 0,425 mln. opgenomen (kredietbesluit 8433956) om uitvoering te geven aan de wens om de parkzone onder de hoogspanningsleiding tussen het station Kogerveld en de Jagersplas te versterken. In het Perspectief is de wens opgenomen deze groene parkzoom te versterken door de diverse gebouwtjes die hun functie hebben verloren en in de groene randen van de buurt staan af te breken. Ook in de gebiedsvisie voor het station Kogerveldwijk is dit opgenomen. De gelegenheid heeft zich voor gedaan om over te gaan tot verwerving, sloop en groene inrichting van een vervallen gebouw op een markante plek. Er is overeenstemming bereikt met de huidige eigenaar en hij is per 1 november vertrokken. Een inrichtingsplan en sloopraming zijn opgesteld. Na overdracht van de grond zal uitvoering worden gegeven aan de sloop en inrichting van de locatie in relatie tot een verkennend onderzoek naar de zone onder de hoogspanningsmasten. Afhankelijk van de uitkomst van dit onderzoek wordt het definitieve moment van uitvoering vastgesteld.

Sportpark de Omzoom

De definitieve ontsluiting van Sportpark De Omzoom wordt gerealiseerd in samenhang met de uiteindelijke ontsluiting van de wijk Kreekrijk. De gemeente heeft opdracht gegeven om dit onderdeel verder uit te werken binnen het (bredere) project Verbindingsweg Assendelft. Deze nieuwe aansluiting vormt een belangrijke schakel in de bereikbaarheid van zowel het sportpark als de omliggende woonwijken.
De bijdrage vanuit Sport is bestemd voor de definitieve aansluiting van sportpark De Omzoom op de nieuwe verbindingsweg in Assendelft. De uitvoering van de eerste fase is in 2025 gerealiseerd. In deze fase wordt de onderconstructie van de weg aangelegd, inclusief de onderlaag van asfalt. Het geraamde budget van € 0,08 mln. in 2026 valt bij de act.26.1 vrij.

Hockeyclub De Kraaien

De gemeente en de vereniging blijven zich gezamenlijk inspannen om het project, in lijn met de opdracht van de gemeenteraad, zo spoedig mogelijk te realiseren. Een belangrijk aandachtspunt blijft de staat van de huidige hockeyvelden: deze verkeren aan het einde van hun levensduur, waardoor de bespeelbaarheid onder druk staat en het onderhoud steeds kostbaarder wordt.
In 2025 zijn de laatste voorbereidende fase voor het bouwrijp maken van de nieuwe velden uitgevoerd. Hierbij is extra zand aangebracht voor velden 2 en 3. Zodra de ondergrond voldoende is ingeklonken, kan dit zand worden verwijderd. Het vrijkomende zand zal vervolgens worden hergebruikt voor de aanleg van de afgesproken grondwallen rondom het terrein, conform de afspraken met omwonenden.
De aanleg van de nieuwe velden staat gepland op 6 juli 2026. De daadwerkelijke ingebruikname is echter afhankelijk van de bouw van het nieuwe clubgebouw, dat centraal tussen de velden komt te liggen. Een vervolg van de bouw is daarom van essentieel belang om sportactiviteiten zonder verdere vertraging voort te kunnen zetten.
De vereniging benadrukt dat verdere vertraging ongewenst is. De huidige locatie in de Wijdewormer beschikt over velden die in slechte staat verkeren en hoge onderhoudskosten met zich meebrengen. De club is dan ook voornemens op korte termijn te starten met de bouw van het clubgebouw. De voorlopige voorziening is door de Raad van State ongegrond verklaart wat gericht was tegen de bouw van het clubgebouw. Deze procedure heeft geleid tot een zekere vertraging in de geplande aanleg van de nieuwe velden.

Sportpark Hoornseveld 
Het project is een lastige opgave met verschillende belangen, maar we liggen nog steeds op schema en de oplevering van het gehele complex staat gepland op Q1 2028.

Het Sportpark

De bouw van het clubgebouw voor de voetbal is reeds gestart en de verwachting is dat in Q2 2026 het clubgebouw wordt opgeleverd. Als het clubgebouw gerealiseerd wordt het laatste kleine kunstgrasveld nog aangelegd en wordt de buiteninrichting voor het voetbalcomplex aangelegd.

• De openbare ruimte

De (bouw)markt is nog steeds overspannen. Heipalen, andere bouwmaterialen en aannemers zijn steeds schaarser te vinden. De openbare ruimte zal grotendeels pas worden aangelegd nadat de bouw van het zwembad is afgerond (verwacht medio 2027). Wanneer we deze eerder zouden aanleggen, is de verwachting dat een deel van de openbare ruimte beschadigd raakt door het bouwverkeer ten behoeve van het zwembad. Dit is uiteraard niet wenselijk. Om die reden is ervoor gekozen de planning van de aanleg van de openbare ruimte hierop aan te passen. Er wordt bij de actualisatie 26.1 over de openbare ruimte € 0,25 mln. indexering toegevoegd. In de planning staat dat in 2026 de tweede aansluitingen op de A7 zullen worden gerealiseerd en er zal een fiets- / voetbrug gerealiseerd worden die ook geschikt is voor autoverkeer, zodat hij mogelijk in de toekomst gebruikt kan worden indien noodzakelijk voor Oostzijderpark fase 2. Oplevering openbare ruimte wordt verwacht in 2028.

Uitvoeringsagenda toerisme

• Bewegwijzering en plattegronden

Aantrekkelijke routes en goede bewegwijzering dragen bij aan een betere bereikbaarheid, toegankelijkheid en zichtbaarheid van de stad. Daarnaast ontdekken bewoners en bezoekers de stad beter en werkt het door in spreiding van het toerisme. In de Toeristische visie 2021 is een uitvoeringsplan opgenomen waarbij de bewegwijzering voor het Hembrugterrein nog resteert in afwachting van verdere ontwikkelingen op het terrein. Daarnaast zijn er een aantal toeristische plattegronden geactualiseerd en is geïnventariseerd waar borden, vlaggen of andere uitingen staan. In 2025 is een uitvoeringsplan gemaakt binnen het beschikbare budget welke zaken vervangen dienen te worden. Vervanging hiervan vindt in 2026 plaats. Daarnaast is in 2025 een plan gemaakt voor de uitrol van bewegwijzering in Krommenie en Westzaan. Plaatsing hiervan zal ook in 2026 plaatsvinden. Voor de uitgaven voor de bewegwijzering, borden, vlaggen en andere uitingen is vanaf 2026 nog afgerond € 0,067 mln. beschikbaar.

• Pleisterplaatsen

Ten behoeve van de recreatievaart en aanmeerplaatsen is onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor nieuwe pleisterplaatsen. Het onderzoek is in 2021 afgerond, het krediet is vrijgegeven middels een investeringsbesluit en de eerste steiger is gerealiseerd bij brug Vrouwenverdriet. Een tweede locatie bij het Hembrugterrein wordt, zodra er capaciteit beschikbaar is nader onderzocht in afstemming met het masterplan Hembrugterrein. Tevens wordt onderzoek gedaan naar het toevoegen van elektriciteitspunten op bestaande steigers ten behoeve van de elektrische pleziervaart in combinatie met het programma Duurzaam Varen. Voor pleisterplaatsen is binnen het Investeringsfonds nog € 0,068 mln. beschikbaar.

Het verloop van het investeringsfonds is als volgt:

Er is voldoende budget aanwezig in de reserve investeringsfonds om de kredieten in tabel 1 mee te dekken.

Tabel 2: Projecten met kredietbesluit (activeren en afschrijven)
Voor de volgende uitbreidingsinvesteringen zijn kredietbesluiten genomen, waardoor de uitvoering is of kan worden gestart. Dit zijn de uitbreidingsinvesteringen waarvoor het kredietbesluit ná de begroting 2025 is genomen. Deze investeringen worden geactiveerd op de balans en de kapitaallasten worden in de exploitatie verwerkt.

Bedragen x € 1.000

Toelichting per project

Integraal Uitvoeringsplan Mobiliteit Zaanstad Noord

Het Integraal Uitvoeringsplan Mobiliteit Zaanstad Noord biedt een nader gespecificeerd overzicht van een groot aantal maatregelen om de enorme mobiliteits- en leefbaarheidsopgave waarvoor Zaanstad Noord staat op de korte, middellange en lange termijn aan te pakken. Deze maatregelen komen voort uit diverse plannen die de afgelopen jaren zijn vastgesteld, veelal met de toezegging om gaandeweg dekking voor realisatie te vinden: het Mobiliteitsplan Noord (Krommenie en Wormerveer), de korte termijn maatregelen leefbaarheid N203 en recent het Actieplan Fiets en het Mobiliteitsplan Assendelft. Mede in het licht van de bezuinigingsopgave is er binnen het Integraal Uitvoeringsplan Mobiliteit Zaanstad Noord tot een afgewogen en geprioriteerd voorstel gekomen voor de mobiliteitsmaatregelen in Zaanstad Noord met sturing op resultaat op de korte termijn. Om de bereikbaarheid in Zaanstad Noord te verbeteren, wordt vooral ingezet op het vergroten van de capaciteit op de Rosariumlaan (als onderdeel van het VCP Krommenie, dat nog onvoldoende dekking heeft) en de realisatie van de Verbindingsweg Dorpsstraat - Communicatieweg (waarvoor al dekking is). Met deze twee interventies wordt er vervolgens ruimte geboden om op lokaal niveau de leefbaarheid te verbeteren. Het gaat dan vooral om het verminderen van het lokale autoverkeer (16% legt minder dan 7 km af). Dit door o.a. enkele bus- en fietsverbindingen te verbeteren c.q. aan te leggen en vooral door het vergroten van de verkeersveiligheid voor fietsers. Daarnaast vraagt ook de voorzetting van de ingezette programma- en realisatiesturing – binnen Zaanstad en richting de Provincie i.h.k.v. de leefbaarheidsmaatregelen N203 en de uitkomst van de robuuste oplossing A8-A9 in een varianten studie N203 – aanvullende dekking om dit te kunnen continueren in 2025 en 2026. Voor deze selectie van maatregelen uit het programma op korte en middellange termijn is een krediet vastgesteld van € 1,5 mln. Het gaat uit van € 1 mln. cofinanciering vanuit voornamelijk de Vervoerregio Amsterdam en daar waar van toepassing vanuit het leefbaarheidsfonds van de Provincie voor maatregelen Rond de N203. De voorbereiding van de maatregelen zijn gestart en in 2025 en 2026 worden de eerste deelprojecten afgerond. Voor de overige maatregelen wordt na 2026 het programma geactualiseerd en is nieuwe dekking benodigd.

Molenweide
Begin jaren ‘90 is op het terrein van de Molenweide een kinderboerderij gerealiseerd, te weten De Veldmuis. Op het terrein van de Groene Oase is zo’n 12 jaar geleden een natuurspeeltuin aangelegd, te weten de Zaanse Wachter. Als één van de weinige groen- en ontmoetingsplekken in het gebied hebben de terreinen een belangrijke functie in de wijk Westerwatering. In samenspraak met de betrokkenen is een gebiedsvisie opgesteld, waarvoor uitvoeringsbudget benodigd is. Een deel van de middelen komt uit het programma Landschap (uit het Groen en Waterplan) en een deel uit het MIP eco oevers Westerwatering. Inmiddels is het bestemmingsplan vastgesteld en is een krediet besluit voor de realisatie  met de voorjaarsnota 2025 door de raad vastgesteld. Het gereserveerde budget was verhoogd met een bedrag van € 0,045 mln. voor het opkopen van stikstof ruimte ten behoeve van de vergunning van de kinderboerderij de Veldmuis. Deze stikstofruimte is nodig voor de vergunning van de kinderboerderij. Het totaal beschikbaar gestelde investeringskrediet bedraagt € 0,32 mln. Uitvoering is in 2025 gestart. In juli 2025 is de vernieuwde natuurspeeltuin Groene Oase opgeleverd. Het terrein is nieuw ingericht, het groen en de speeltoestellen zijn vernieuwd of deels/volledig vervangen. De natuurvergunning voor de stikstofruimte is aangevraagd. In het voorjaar van 2026 zullen de overige werkzaamheden op het terrein van De Veldmuis starten. In afstemming met De Veldmuis moet er een nieuwe openbare route inclusief brug aangelegd worden en de gebouwen en weides van de dieren moeten aangepast of verplaatst worden. Deze werkzaamheden moeten gefaseerd uitgevoerd worden zodat De Veldmuis kan blijven functioneren. De werkzaamheden zullen voor Q3 2026 uitgevoerd worden.

Herinrichting Rondweg Westerkoog

Dit project is toegelicht bij het project Busbrug 24 uur openstelling, geluidmaatregelen en no regret maatregelen, tabel 1. Projecten met eerdere kredietbesluit (reserve Investeringsfonds).
De kosten van de herinrichting van de Rondweg Westerkoog bedragen naar verwachting € 8,3 miljoen. Het gaat dan o.a. om het opstellen van het Voorlopig Ontwerp, de verdere uitwerking hiervan, de omgevingsplan procedures, de technische voorbereiding, de aanbesteding en uiteindelijk de realisatie. Van de kosten ad € 8,3 miljoen kan € 0,9 miljoen worden gedekt uit het restant voorbereidingen 24-uurs openstelling busbrug De Binding. Dit betekent dat voor de verdere voorbereiding en realisatie van de Herinrichting Rondweg Westerkoog nog een aanvullend krediet van ruim € 7,4 miljoen nodig is. Dit kan worden gedekt (en worden vrijgegeven) uit de Reservering voor de MIP uitbreidingsinvestering Herinrichting Rondweg Westerkoog ad € 5,935 miljoen. Verder wordt er een bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam aan de Rondweg Westerkoog ad ten minste € 1,5 miljoen verwacht.

Fietsverbindingen/langzaam verkeer - uitvoering actieplan Fiets (van reservering naar krediet)

Het Actieplan is een uitwerking van het ZMP. Het opstellen van het Actieplan, en vervolgens het uitvoeren van maatregelen, staat ook in het coalitieakkoord. Met de uitvoering van de maatregelen worden belangrijke eerste stappen gezet in het verbeteren van de speerpunten uit het ZMP en worden knelpunten aangepakt. In het Actieplan is onderzoek gedaan naar de speerpunten (de belangrijke doorfiets- en hoofdfietsroutes) uit het ZMP en naar knelpunten, bv op het gebied van de maatvoering, verharding en veiligheid. Daarnaast is ook bekeken wat er nog meer nodig is om meer mensen op de fiets te krijgen. Het Actieplan mondt uit in een uitvoeringsprogramma voor de periode 2025-2028. Het programma bestaat naast maatregelen gericht op het verbeteren van de infrastructuur (nadrukkelijk ook) op het krijgen van meer mensen op de fiets (“de niet-fietser helpen” en “van de fiets de eerste keuze maken”), bijvoorbeeld door het aanbieden van fietslessen, het inrichten van fietsersreparatiepunten, via een communicatieaanpak en via een werkgeversaanpak. Insteek voor het uitvoeringsprogramma is geweest zoveel mogelijk meeliften op andere maatregelen/projecten (in gebiedsontwikkeling, regionale projecten bereikbaarheid zoals AVANT en de Guisweg, de inrichting van GOW-30 wegen en aansluiten op het MIP). Het programma is aangevuld met maatregelen die opgepakt/gefinancierd worden vanuit het budget fiets. De kosten voor uitvoering van de maatregelen uit het Actieplan fiets worden ingeschat op € 5,8 miljoen. Via de Vervoerregio Amsterdam is cofinanciering mogelijk op fietsmaatregelen. We hanteren 50 procent cofinanciering als uitgangspunt. Er is gestart met de projecten: Westerkoogweg (AP7 en AP25), Wandelweg (AP1) en SVA Fietspad 2 ^e fase (AP2).

Afwaardering A7/Prins Bernhardweg (fase II) (van reservering naar krediet)
Het ontwerp voor het project Afwaardering A7/Prins Bernhardweg naar een stadsweg is samen met een kredietbesluit in november 2023 (7552956) vastgesteld. De realisatie gaat in twee fasen om te voorkomen dat tijdens de realisatie van project Avant het risico van terugslag op de A7 optreedt. De realisatie van fase 1 is afgerond. Voor de voorbereiding en realisatie van fase 2 is een nieuw krediet vastgesteld van € 3 mln. De dekking is naast de eigen investering (€ 1,877 mln.) aangevuld vanuit de rijksbijdrage ‘versnelling woningbouwlocaties’ van € 1,2 mln. t.b.v. tijdelijke maatregelen in het knooppunt Zaandam Het streven is om fase 2 einde zomer 2026 te realiseren mits uit de monitoring blijkt dat de nieuwe weginrichting geen grote effecten heeft op de doorstroming tijdens de werkzaamheden van Avant. De terugval optie is dat fase 2 alsnog na het gereed komen Avant wordt uitgevoerd wat wel een klein risico geeft op een kostenoverschrijding.

Bereikbaarheidsdeal overige fietsmaatregelen (van reservering naar krediet)

De planstudie voor de doorfietsroute en de OV maatregelen Hoorn-Purmerend-Zaandam is gereed. Voor de planuitwerking en realisatie van de Zaanse delen is eind 2025 een krediet besluit genomen en verleend. De totale kosten zijn geraamd op € 2,264 mln. waarbij een bijdrage van minimaal € 0,9 mln. van de VRA wordt verwacht. Het verleende krediet is daarmee € 1,364 mln. De uitwerking bestaat uit het verbreden van het fietspad langs de Gouw en het omvormen van de Joachim Kleinsorgstraat tot een fietsstraat. Daarnaast worden er first en last mile maatregelen (FLAM) uitgewerkt voor station Kogerveld. Realisatie wordt in 2027 en 2028 verwacht.

Behouden Haven (van reservering naar krediet)
Met het project Behouden Haven wordt een bijdrage geleverd aan strategische opgaven van Zaanstad. Het betreft een gezamenlijke ontwikkeling van De Zorgcirkel en Stichting Agora. Het voorziet in de noodzakelijke uitbreiding van onderwijsvoorzieningen vanwege de groei van het aantal leerlingen in Zaandam West. Het plan omvat de nieuwbouw van basisschool Westerkim, inclusief een gymzaal. Het naastgelegen verpleeghuis Saenden van De Zorgcirkel is verouderd en voldoet niet aan de huidige en toekomstige wensen voor wonen en welzijn. Nieuwbouw is noodzakelijk en biedt kansen voor zorg, onderwijs en maatschappelijke voorzieningen in één gebouw en het vergroenen van de omgeving. De gemeente is verantwoordelijk voor de herinrichting, verbetering en vergroening van de openbare ruimte, waaronder het parkeerterrein bij het winkelcentrum en het vernieuwen van de riolering. De kosten voor dit project bestaan uit: de kosten voor de realisatie van een school, verwerving van gronden, plankosten en (her)inrichting openbare ruimte. De kosten voor realisatie van de school en bijbehorende kosten zijn gedekt in het IHP. De geraamde budgetten in het MIP voorzien in 1/1 vervanging, maar niet in de beoogde verbetering en vergroening. Daarnaast gaat het om niet gedekte plankosten ten behoeve van het project. Slechts een deel van deze kosten kunnen worden verhaald bij de zorginstelling. Op 27 november 2025 heeft de raad een kredietbesluit genomen voor het restant van € 0,693 mln. De kosten die niet verhaald kunnen worden dienen door de gemeente zelf te worden gedekt. Het ongedekte deel van de totale kosten voor het onderdeel MIP binnen de integrale ontwikkeling is begroot op ongeveer € 0,418 mln. Het voorstel is in de voorjaarsnota als wens opgevoerd in het investeringsfonds. Op basis van voortschrijdend inzicht is minder kostenverhaal mogelijk waardoor het tekort op de ontwikkeling verslechterd. Dit leidt tot een verhoging van de reservering met € 0,275 mln.

Ten behoeve van deze ontwikkeling zullen er financiële afspraken gemaakt moeten worden met De Zorgcirkel. Voor de afspraken is zekerheid nodig over de benodigde budgetten. Vervolgens kan een omgevingsplan (Tam-Imro) ter inzage worden gelegd. Daarom wordt de wens nu omgezet naar een reservering.
In 2025 ligt het zwaartepunt van de plankosten omdat we in dat jaar het bestemmingsplan (Tam-Imro) willen laten vaststellen. Dan zal ook aan de raad gevraagd worden om het krediet beschikbaar te stellen. De jaren 2026 t/m 2029 zal grofweg de bouwtijd van de ontwikkeling zijn en dan zullen we over het algemeen slechts plankosten procesmanagement hebben. In 2029 verwachten we dat de bouw is voltooid en dat we de openbare ruimte in het gebied zullen herstructureren.

Herinrichting Damgebied (van reservering naar krediet)
De herinrichting van de Dam(gebied) is al vele jaren onderwerp van gesprek. Het gaat hier niet alleen om opnieuw inrichten van de openbare ruimte maar ook over het vergroten van leefbaarheid in het gebied en de noodzaak om bestaande knelpunten op te lossen. In 2023 is door een bestuurlijke interventie de weg naar een oplossing ingeslagen waarbij in 2024 in afstemming met belanghebbenden tot een “ontwerp” en een kostenraming is gekomen om de Dam toekomstbestendig en in juiste kwaliteit passend bij het centrum van Zaandam in te richten.

De raad heeft op 12 juni 2025 in het kader van de voorjaarsnota, ingestemd met een toevoeging van € 3,93 miljoen aan het MIP (raadsbesluit nr. 2025/9367347). In het MIP is aanvullend op dit bedrag een budget gereserveerd van € 0,874 mln. Dat budget bestond al uit de € 0,700 mln. voor wegen, die is meegenomen in onderstaande berekening van de totale investering, later aangevuld met een bedrag van € 0,174 mln. voor regulier onderhoud van groen en openbare verlichting. Daarmee komt het projectbudget op een bedrag van € 4,8 miljoen. De gemeenteraad heeft in januari 2026 besloten het krediet vrij te geven. In 2026 zal de aanbestedingsprocedure starten.

Permanente ontsluiting Monet atelier (van reservering naar krediet)

De raad heeft in december 2025 besloten het krediet vrij te geven voor het verbeteren van de ontsluiting en entree van het Monet atelier naar aanleiding van de Uitvoeringsagenda Toerisme 2016-2019. Voor het toeristisch seizoen van 2026 wordt bezien welke verbeteringen er plaats kunnen vinden.

Commissiezaal raad (van reservering naar krediet)
De raad heeft enkele jaren geleden een verzoek ingediend bij de gemeente voor een volwaardige commissieruimte. Het huidige gebruik van zaal 4/5 voldoet niet meer. Voorgesteld wordt om een commissiezaal voor 45 personen te realiseren op dezelfde etage als de raadszaal. De commissiezaal zal bestaan uit 25 spreekposten en ruimte voor 20 personen publiek en pers. Daarnaast wordt geïnvesteerd in audiovisuele apparatuur, zodat dynamische camerabeelden mogelijk zijn. Voor de nieuwe commssieruimte is in januari 2026 een kredietbesluit genomen en verleend. De totale kosten zijn geraamd op € 0,275 mln.

Inzicht stelpost kapitaallasten nieuwe investeringsstrategie
Bij de voorjaarsnota 2025 is de nieuwe investeringsstrategie doorgevoerd. Van de projecten waarvoor na de begroting 2025 een kredietaanvraag wordt ingediend, worden de kapitaallasten in de exploitatie genomen en gedekt uit de stelpost kapitaallasten.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het gebruik van de stelpost kapitaallasten en het saldo dat nog beschikbaar is voor dekking kapitaallasten.

Toelichting

1. In de stelpost kapitaallasten is per jaar € 0,8 mln. beschikbaar om de kapitaallasten van de uitbreidingsinvesteringen uit te dekken. Dit bedrag is t/m 2029 beschikbaar. Vanaf 2030 moet dit gedekt worden uit de post Groei van de stad. Bij de begroting 2026 zijn de kapitaallasten van de beschikbaar gestelde kredieten in mindering gebracht op de stelpost. In deze regel is het bedrag opgenomen wat per jaar beschikbaar is.
2. Bij de begroting 2026 is een bedrag van de stelpost vrijgevallen voor het jaar 2026 en 2027, omdat het bedrag niet volledig nodig was op basis van de geplande investeringen.
3. Dit zijn de kapitaallasten of exploitatielast van de kredieten die zijn toegekend na de begroting 2026.
4. Dit is het bedrag dat gereserveerd is voor de kapitaallasten van de reserveringen zoals opgenomen in tabel 3 in de Rapportage Investeringen 26.1.
5. Het restant beschikbaar geeft aan hoeveel budget er nog beschikbaar is voor kapitaallasten van wensen en nieuwe uitbreidingsinvesteringen. In Zaanstad hebben we de systematiek dat de afschrijving start in het jaar na ingebruikname.

Tabel 3: Projecten met status reservering

Voor de projecten met status reservering kunnen kredietbesluiten worden voorgelegd bij de raad. De volgende projecten hebben de status reservering:

Bedragen x € 1.000

Toelichting per project

Maatschappelijke voorzieningen Zaanstad Noord (openbare ruimte)
Het Perspectief MAAK.Noord laat zien dat ook in de openbare ruimte met een aantal aanpassingen nieuwe mogelijkheden voor ontmoeten gecreëerd kunnen worden. Hiervoor is dit bedrag gereserveerd. Zie o.a. ook Maatschappelijke voorzieningen Zaanstad Noord (De Nieuwe Pelikaan,cultureel-maatschappelijke voorziening aan het Durghorstplantsoen).

Gebiedsontwikkeling Centrum ’t Kalf incl Sporthal (Kalf)
De gemeente heeft ambitieuze doelstellingen op het gebied van ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkeling. Door beperkte personele capaciteit kunnen echter niet alle projecten gelijktijdig worden uitgevoerd. Om die reden staat de gebiedsontwikkeling Centrum ’t Kalf op dit moment on hold.

Ondanks deze tijdelijke pauze is het geraamde budget voor de nieuwe sporthal, die onderdeel uitmaakt van dit project, met € 0,92 miljoen verhoogd als gevolg van indexering van bouwkosten.
Er wordt gewerkt aan een locatiebesluit, waarin ook de mogelijke realisatie van een nieuwe permanente school wordt meegenomen. Voor de begroting 2027 wordt een voorlopige berekening van de exploitatiebijdrage voor de sporthal gemaakt. De uitkomsten hiervan worden verwerkt in een voorstel voor aanvullende middelen, dat zal worden ingebracht bij het budget voor de groei van de stad, met een beoogde start vanaf 2029. Daarna zal een voorbereidingsbudget worden aangevraagd, waarmee de verdere uitwerking van het project kan worden opgestart. Zodra het definitief ontwerp (DO) voor de sporthal (inclusief mogelijk de beoogde school) gereed is, zal een definitieve exploitatieberekening worden opgesteld voor het toekomstig beheer en onderhoud.

Met deze stappen blijft de gemeente voortgang boeken, ondanks de huidige capaciteitsbeperkingen, en wordt gericht toegewerkt naar een toekomstbestendige invulling van het gebied ’t Kalf.

Parallel daaraan wordt samengewerkt in de pilot gebiedsgericht samenwerken, waarbinnen ook aandacht is voor sociale veiligheid en overlast van jongeren. In dat kader bekijken we welke maatregelen nu al genomen kunnen worden, rondom veiligheid en in de openbare ruimte, zodat de situatie in het gebied niet verslechtert, vooruitlopend op de definitieve inrichting. Dit gebeurt in overleg met betrokken bewoners en ondernemers. Hiervoor was een reservering opgenomen van € 0,2 mln. voor 2023 en 2024. In 2023 en 2024 komt het niet tot besteding. Daarom wordt de reservering nu opgenomen in de jaren 2026 en 2027. In samenwerking met de buurt zal een bestedingsvoorstel worden opgesteld.

Opwaardering Bodecentrumkade / Zaantheater

Bij het project opwaardering bodecentrumkade/ Zaantheater wordt voor de ombouw van de lift en de trapopgang een andere materialisering toegepast in lijn met de omgeving van het sluiscomplex. Deze opwaardering wordt via een apart traject begeleid waarbij rekening wordt gehouden met het toeristisch seizoen en het afmeren van cruiseschepen. Uitvoering staat gepland op start begin 2026.

Bereikbaarheidsdeal

• Guisweg

Zie de tekstuele toelichting van dit project onder de ‘kredieten’.

• Carpool plekken

De middelen onder ‘Overig’ zijn in het kader van de Bereikbaarheidsdeal gereserveerd voor investeringen in fiets- en OV-maatregelen en mobiliteitsmanagement (carpoolplaatsen). Voor de Fiets en OV- Maatregelen is de planstudie afgerond en een krediet besluit genomen. Er resteert nog een reservering van € 0,345 mln. voor de Carpoolplekken.

Hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) ZaanIJ en bovenplanse infrastructuur Achtersluispolder
Vooruitlopend op de definitieve uitkomsten en besluitvorming van planstudie fase A van HOV ZaanIJ heeft zich versneld een kans voorgedaan om financiële middelen van het Rijk te verkrijgen voor een deel van het tracé van de HOV ZaanIJ en de verbinding met en de gebiedsontwikkeling van de Achtersluispolder. Het gaat daarbij om twee samenhangende opgaven. Zaanstad en Amsterdam hebben ieder afzonderlijk een succesvolle aanvraag bij het Rijk ingediend om een eerste betekenisvolle stap te zetten in de aanleg van het tracé om een systeemsprong van de HOV ZaanIJ mogelijk te maken. Zaanstad heeft daarbij middelen aangevraagd voor de aanpak van de deelgebieden Wibaut-as en Melkwegverbinding (optimalisatie Noorder IJ- en Zeedijk tot aan Thorbeckeweg / Vijfhoek) en Amsterdam voor de aanpak van de Johan van Haseltzone (busstation eind- en beginpunt HOV ZaanIJ). Als tegenprestatie vraagt het Rijk aan Zaanstad om te starten met woningbouw in het Sluiskwartier in de Achtersluispolder.

Om de woningbouw te faciliteren inclusief de daarvoor noodzakelijke infrastructuur is een 2e ontsluiting van de Achtersluispolder noodzakelijk. Hierdoor kan het zwaar vrachtverkeer op de Sluispolderweg en Noorder IJ- en Zeedijk direct worden afgewikkeld naar de Thorbeckeweg. Met deze verbinding verbetert tevens het fietsnetwerk en wordt het mogelijk om met beperkte aanpassingen een Metrobus op de Noorder IJ- en Zeedijk rond 2038 mogelijk te maken. Daarnaast is in het definitief perspectief Achtersluispolder een volwaardige inrichting van de Sluispolderweg opgenomen. Hiermee kan de Sluispolderweg worden vergroend, verkeersveilig worden gemaakt voor langzaam verkeer en kan er ruimte worden gecreëerd voor een mogelijk toekomstig tracé voor HOV ZaanIJ via de Sluispolderweg na 2040. De optimalisatie van de Noorder IJ- en Zeedijk voor de komst van de Metrobus en de herinrichting van de Sluispolderweg zijn daarmee onlosmakelijk verbonden met het realiseren van een tweede ontsluiting voor de Achtersluispolder.
Er was een wens van €19 mln. opgenomen voor het gehele HOV ZaanIJ tracé op basis van de onderzoeksfase in 2022 met als doel om na vaststelling van het voorlopig voorkeurstracé (Planstudie Fase A) rijksmiddelen aan te vragen voor de uitwerking en realisatie na fase B van de planstudie (2026-2028). Om de cofinanciering vanuit de Regio nu mogelijk te maken is bij de begroting 2026 (versie 25.2) de wens omgezet naar reservering voor zowel de eerste stap voor de uitwerking en realisatie van HOV ZaanIJ en de bovenplanse infrastructuur van de Achtersluispolder. De kosten van de mobiliteitspakketten HOV ZaanIJ fase 1 en Achtersluispolder zijn begroot op € 90,5 miljoen (excl BTW), waarvan € 61,0 miljoen voor de HOV ZaanIJ en € 29,5 miljoen voor de maatregelen in de Achtersluispolder. Aan het Rijk wordt een bijdrage van € 45,25 miljoen gevraagd. De VRA is voornemens om € 26,27 miljoen beschikbaar te stellen. Zaanstad zelf moet dan nog € 18,98 miljoen bijdragen. Dit betekent dat het Rijk en de VRA bijna 80% van de kosten van de bovenplanse infrastructuur voor hun rekening nemen.

Aankoop abri’s
In Zaanstad staan 191 abri’s: half open wachtruimtes voor busreizigers. Deze abri’s zijn eigendom van een reclame-exploitant die, op basis van een overeenkomst met de gemeente, het recht heeft om reclame te mogen voeren in de abri’s in de openbare ruimte. De overeenkomst met deze reclame-exploitant eindigt op 31 januari 2026. Met de exploitant is overeengekomen dat Zaanstad de abri's overneemt. De resterende levensduur van de abri's is 10 jaar. Voor de overname van de Abri's is een kredietbesluit in voorbereiding. De totale kosten zijn geraamd op € 0,20 mln.

Huis van de Wijk (inventaris bieb)
In 2027 is € 0,39 mln. nodig voor inventaris voor de bieb. Er wordt een derde bibliotheek in Huis van de Wijk gevestigd maar er is geen budget voor de betreffende inventaris (€ 0,39 mln.) Inmiddels is er subsidie uit het VHF toegekend (€ 0,15 mln.), waardoor de claim bij de update van 25.1 op het IF verlaagd is naar € 0,24 mln. De zoektocht blijft of er nog alternatieve dekking mogelijk is vanuit de structurele exploitatiemiddelen van het rijk, dan wel uit Pact Zaandam-Oost. Mocht dit niet lukken, dan is het voorstel om deze inventaris te dekken uit het investeringsfonds. Dit is in overeenstemming met het raadsbesluit over het realisatiebesluit Huis van de Wijk Poelenburg/Peldersveld (2024/8317571).

Poppodium
In het coalitieakkoord 2022-2026 Slagen maken is vastgelegd dat de wens voor een nieuw poppodium wordt opgenomen in het Investeringsfonds. In de afgelopen periode is ingezet op het versterken van de popfunctie en het netwerk, als randvoorwaarde voor een toekomstig fysiek poppodium. Inmiddels heeft zich een concrete kans voorgedaan om, in samenwerking met private partijen, vervolgstappen te zetten richting realisatie van een centraal gelegen poppodium. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken, heeft de raad de eerdere wens omgezet in een reservering bij de najaarsrapportage met een bijbehorende investeringsraming van maximaal € 0,75 mln. De integrale afweging en besluitvorming ten aanzien van een kredietbesluit hierover vindt plaats in 2026.

Tabel 4: Projecten op de wensenlijst

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de projecten die nu op de wensenlijst zijn opgenomen

Bedragen x € 1.000

Toelichting per project

Maatschappelijke voorzieningen a.g.v. de groei van de stad

Met de voorziene groei van het aantal woningen in de stad is het nodig om ook de maatschappelijke voorzieningen mee te laten groeien. Bij maatschappelijke voorzieningen gaat het om voorzieningen voor o.a. onderwijshuisvesting, sport, welzijn, cultuur en ontmoeten. Eind 2021 werd door het college het Maatschappelijk Voorzieningenmodel met referentienormen vastgesteld (2021/28005). Hiermee is in beeld te brengen hoeveel ruimte (vierkante meters) nodig is voor de belangrijkste typen voorzieningen bij de geplande groei van het aantal woningen. De behoefte voor primair en voortgezet onderwijs wordt opgenomen in het MeerjarenInvesteringsplan. De overige investeringen zullen grotendeels gedekt moeten worden uit de MIP uitbreidingsinvesteringen, die een jaarlijkse reeks heeft in de wensenlijst. Ook is nu gebruik gemaakt van een modelmatige en globale inschatting, met een rekenmodel dat uitgaat van een actuele inschatting van de woningbouwproductie, de bijbehorende ruimteclaim uit het MV-model en geschatte bouwkosten. Hiervoor is in totaal circa € 51,3  mln. opgenomen. Dit bedrag is met 15 miljoen verhoogd ten opzichte van vorig jaar, als gevolg van de nieuwe woningbouwprognoses en doordat er vorig jaar niet was geactualiseerd. De geraamde bedragen zijn bedoeld om nog onbenoemde investeringen te zijner tijd te kunnen dekken. Wanneer planvorming en besluitvorming plaatsvindt rond specifieke voorzieningen, zullen er bedragen vanuit deze reeks opgenomen worden als respectievelijk ‘reservering’ en ‘kredietbesluit’ na vaststelling van het College en de gemeenteraad.

Begin 2023 is door het college de Investeringsagenda Maatschappelijke Voorzieningen vastgesteld (2022/20892), die een beeld geeft van de projecten die eraan komen. De raad is hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief (2022/21973). Deze projecten (nu nog globale wensen) zullen de komende tijd voorzien worden van een plan, zodat bij een volgend P&C moment het voorstel kan worden gedaan om deze als reservering op te nemen.

Het gaat om de volgende projecten:

• Gecombineerde maatschappelijke voorziening Assendelft/ Kreekrijk

Er zijn momenteel veel ontwikkelingen gaande, waarbij naast de bestaande opgaven ook een aanvullende opgave op het gebied van wonen en zorg is ontstaan. In dat kader zullen wij ambtelijk eerst een integrale inventarisatie uitvoeren van alle opgaven, waaronder de ontwikkeling van onderwijshuisvesting, maatschappelijke voorzieningen en de inzet van beschikbare kavels. Deze opgaven worden in samenhang in beeld gebracht. Op basis hiervan zullen wij met een integraal advies richting het bestuur komen over welke voorzieningen nodig zijn en op welke locaties deze het meest passend gerealiseerd kunnen worden. Bedrag is na indexatie € 2,88 mln.

• Ontmoetingsfunctie Centrum-Oost

Conform de Investeringsagenda Maatschappelijke Voorzieningen. In het centrum is behoefte aan aanvullende ruimte voor ontmoeting van buurtbewoners. De behoefte vloeit voort uit het voorzieningenmodel en uit de geluiden vanuit de wijk. Er wordt een projectvoorstel uitgewerkt met MAAK. Er is een bedrag opgenomen van € 1,47 mln. (inclusief indexatie).

St Jozefkerk Jongerenhub Midden tbv ontmoeting en jongerenwerk (nieuw)

Er ligt een concrete vraag naar een plek waarbij het jongerenwerk een uitvalbasis heeft om activiteiten te organiseren in de wijk Kogerveld.
Vanuit het Jeugdteam is de wens dat er een jongerencentrum (jeugdhonk) komt, waar jongeren samen kunnen komen en daardoor niet op straat gaan zwerven. Waar professionals aanwezig kunnen zijn voor hulp en ondersteuning. Er is vraag naar 158m2 ontmoetingsfunctie en 75 m2 jongerenhub; samen 233m2. De Jozefkerk in Kogerveldwijk biedt hiertoe een goede kans, eventueel naast horeca en/of cultuur. De aanloop/doorloop rondom het stationsgebied kan helpen bij de sociale controle. Deze locatie kan onderdeel worden gemaakt van de "groene route" door de wijk. Door de route verder door te trekken via de groene strook langs het Cruijffcourt ontstaat een omgeving waarin jeugd zich welkom voelt en wordt uitgenodigd om te bewegen. Er is een bedrag opgenomen van € 0,75 mln. Het eigendom van de Jozefkerk ligt bij de gemeente.

Maatschappelijke voorziening Zaandam Oost (nieuw)

De gemeente Zaanstad overweegt de aankoop van het pand aan in Zaandam Oost om een tekort aan maatschappelijke voorzieningen in deze wijk op te lossen. Het pand (319 m²) biedt strategische waarde door ruimte te creëren voor functies zoals VVE, Talland, PACT en tijdelijke huisvesting voor Centrum Jong. De locatie is goed bereikbaar en geschikt voor meerdere maatschappelijke partners, wat bijdraagt aan kansengelijkheid en wijkontwikkeling.
De totale investering bedraagt circa € 1,165 mln. (€ 0,62 mln. voor aankoop en € 0,545 mln. voor aanpassingen). Vanuit Woontop-gelden is € 0,50 mln. – € 0,70 mln. beschikbaar, waardoor meer dan de helft van het risico gedekt is (resterend gemiddeld € 0,565 mln.). De resterende investering wordt terugverdiend via kostprijsdekkende huur van circa € 80.000 per jaar.

Extra sportvelden a.g.v. Groei van de stad

In 2022 is door het Mulier Instituut onderzoek gedaan in hoeverre de aanwezige buitensportvoorzieningen (areaal sportvelden) toereikend zijn voor de sportbehoefte in de toekomst (trends in sportbeoefening, benuttingsmogelijkheden, groeiend aantal inwoners op verschillende plekken). Ter onderbouwing van die behoefte heeft de gemeente onderzoek laten uitvoeren naar de huidige en toekomstige sportbeoefening in verenigingsverband en de daarbij behorende vraag naar binnen- en buitensportaccommodaties. Er is gebruik gemaakt van vastgelegde en algemeen geaccepteerde richtlijnen voor ruimtebehoefte per competitie-team of deelnemer. Bij de ramingen zijn de bevolkingsprognoses op basis van de groei van de stad en (lokale) trends in de sportdeelname betrokken. De bevolkingsgroei leidt tot een toename van het aantal sporters. De gemeente faciliteert de sportbeoefening onder andere door sportaccommodaties beschikbaar te stellen. De prognose van 2022 was dat het Zaanstad-breed op termijn ging om een extra behoefte van 1 sportveld, op middellange termijn. De investering wordt geschat op € 0,87 mln. (verhoging komt door nieuwe technische specificaties).
Recente signalen van verenigingen en KNVB-data tonen echter een sterkere groei dan verwacht: het ledenaantal steeg per 1 januari 2025 met 3,8%, terwijl eerder nauwelijks groei werd voorzien. Dit leidt tot capaciteitsproblemen, vooral bij voetbal. Daarom wordt in Q1/Q2 2026 een actualisatie van het behoefteonderzoek uitgevoerd. Om de groei op te vangen, wordt voorgesteld nog één natuurgrasveld om te zetten naar kunstgras in 2028, wat een investering van € 0,87 mln. vergt. Deze uitbreiding biedt kansen voor multifunctioneel gebruik (warmteopslag, waterberging) en wordt in samenhang met de duurzaamheidsopgave onderzocht voor de volgende actualisatie.  Op basis van het nieuwe onderzoek zal worden bepaald waar en wanneer deze sportvelden gerealiseerd moeten worden.

• Sporthal Noord  

Het Mulier rapport uit 2022 over de capaciteitsbehoefte m.b.t. binnensport, heeft aangetoond dat in Noord behoefte is aan aanvullende capaciteit in de vorm van een sporthal. Deze voorziening is daarom opgenomen in de Investeringsagenda Maatschappelijke voorzieningen. Een sporthal in Noord vraagt om een investering van ca. € 11,34 mln., na indexatie.
Een sporthal voorziet in de behoefte van diverse sporten in onze gemeente, zoals volleybal, badminton, basketbal en zaalvoetbal. De ruime afmetingen zorgen voor voldoende wedstrijd- en competitiemogelijkheden (vanwege bondsrichtlijnen), veiligheid (uitloopruimte) en speelplezier (beschikbare ruimte).
Er zijn naast een topsporthal, slechts twee sporthallen in Zaanstad met een officieel speelveld waar alle wedstrijdsporten in beoefend kunnen worden (Sporthal Trias en sporthal Zaanstad Zuid). De nieuwe sporthal Tref/ Struijck op de locatie in het Jagersveld zal ook een officieel speelveld krijgen en deze sporthal zal ook worden ingezet voor onderwijs. Het toevoegen van een nieuwe sporthal in Noord zou betekenen dat je een stadsbrede voorziening creëert, waarmee de piekbelasting van de wedstrijdsport kan worden opgevangen en voorzien we in de behoefte in de toekomst.  

Kwaliteit bestaande woningvoorraad

Dit zijn geen investeringen, maar exploitatiekosten. Daarom zijn deze van de wensenlijst afgehaald.

Gebiedsontwikkeling Centrum ’t Kalf

Zie de toelichting bij ‘reserveringen’.

AVANT 2, Thorbeckeweg, Ontsluiting Poelenburg en Achtersluispolder / Thorbeckezone

Tijdens de planstudiefase van Avant (2021) werd duidelijk dat de Thorbeckeweg afhankelijk van de voortgang van de woningbouw rond 2032 tegen acceptabele grenzen van afwikkeling gaat aan lopen. Met name de woningbouw in de Achtersluispolder en Poelenburg hebben een direct effect. Ook de verdere ontwikkeling rond het centrum, het Hembrugterrein en Hoogtij dragen daar aan bij. In het perspectief Achtersluispolder is op basis van de omgevingsvisie het lange termijn perspectief voor de Thorkbeckezone geschetst. De ambitie is het verdergaand doortrekken van de verdiepte ligging vanaf de aanstaande ongelijkvloerse kruising bij de Wibautstraat. Deels een overkluizing om de Thorbeckezone te ontwikkelen. Mogelijk is al eerder een ingreep noodzakelijk om de ontsluiting van Poelenbrug via de Wibaut-as van een alternatief te voorzien om ook HOV ZaanIJ mogelijk te maken. Dit geldt ook voor de ontsluiting van de Vlinder en de kruising na de Den Uylbrug. Er is een eerste QuickScan AVANT 2 uitgevoerd. De bovenplanse investeringen zijn geraamd op zo’n € 150 miljoen. Partners zijn het Rijk, de Vervoerregio, Amsterdam, en de Provincie. Om verder onderzoek en een planstudie mogelijk te maken vraagt het een bijdrage 2027-2031 van € 1,5 mln. Een bijdrage aan de planuitwerking 2032-2034 en vervolgens realisatie €10,5 miljoen.  

ParkeerHub Station Wormerveer i.s.m NS en Gebiedsontwikkeling Gasfabriekterrein

Om de gebiedsontwikkeling in de omgeving van station Wormerveer mogelijk te maken is slim ruimte gebruik noodzakelijk en is dubbelgebruik voor parkeren één van de kansen. Het huidige P&R terrein zit in plannen van NS om de basis op orde te brengen. Zaanstad ziet meer mogelijkheden in de vorm van een gebouwde parkeervoorziening voor P&R, Bewoners-parkeren, Fiets-parkeren, OV-fiets en andere deelmobiliteit. Partners zijn naast NS en Pro-Rail, de Provincie, de Vervoerregio Voor een bijdrage in onderzoek en een planstudie is € 0,25 miljoen in 2026-2028 geraamd. Om deze inpassing mogelijk te maken dient ook de openbare ruimte en de oversteekbaarheid van de Provinciale weg te worden aangepakt. Om een integraal plan mogelijk te maken is € 2 miljoen voor 2029 begroot.

Ombouw Prins Bernhardplein 2035
Voor de zomer 2026 wordt het toekomstperspectief Prins Bernhardplein afgerond (ontwerpend onderzoek). Dit genereert uitgangspunten voor HOV ZaanIJ, de kwaliteitseisen voor alle modaliteiten, ruimtelijke mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling en het mogelijk anders ontsluiten Peldersveld en Ooszijderpark. Vanuit dit perspectief worden ook de korte termijn maatregelen ontworpen om doorstroming voor OV en Autoverkeer rond 2030 te realiseren. Voor het voorgaande is uit de totale SPUK versnelling woningbouw Kogerveldwijk € 2,4 miljoen gereserveerd.

Voor een ombouw rond 2035 is een indicatie van € 45 miljoen afgegeven. Het toekomst perspectief wordt voorzien van een raming en geeft zicht op de werkelijke investering en mogelijke opbrengsten. Het tracébesluit voor HOV ZaanIJ wordt tegelijkertijd verwacht in 2025. De realisatie kan daarmee onderdeel worden van de gefaseerde realisatie van HOV ZaanIJ. Een bijdrage vanuit Zaanstad ten behoeve de planstudie, co-financiering voor toekomstige rijkssubsidies ten behoeve van de versnelling Woningbouw is geraamd op € 1,0 miljoen voor de planstudie 2026-2029 en € 11,25 mln. bijdrage aan de uitwerking 2029-2033 en realisatie vanaf 2035.

HOV ZaanIJ fase 2 realisatie (nieuw)

Om de uiteindelijke systeemsprong (2032-2038) mogelijk te maken is de realisatie van fase 2 van HOV ZaanIJ noodzakelijk. Op basis van de afgeronde planstudie Fase A is een nieuwe wens voor het MeerjarenInvesteringsprogramma Uitbreidingen benodigd voor deze uiteindelijke systeemsprong. Na de volgende stap (planstudie fase B 2026-2028) zal door de raad een integrale afweging moeten worden gemaakt om hiervoor middelen te reserveren. Uitgaande van de huidige verdeling van bekostiging tussen partners van fase 1 realisatie HOV ZaanIJ is de inschatting dat dit een orde grootte voor Zaanstad zal hebben van tussen de € 25 tot € 40 miljoen. Voorlopig wordt dit ingeschat op € 32,5 mln. Zaanstad blijft in gesprek met partners (Rijk, VRA en gemeente Amsterdam) hoe de tweede fase kan worden gefinancierd. Op basis van de uitkomsten van planstudie fase B (rond 2028) en de gesprekken met partners zal dit leiden tot een nieuwe reservering in het Meerjaren InvesteringsProgramma Uitbreiding investeringen om de tweede fase tot 2038 te realiseren.

Aanpassing infrastructuur omgeving provinciale weg, stadhuis en busstation Zaandam (nieuw)
In de omgevingsvisie is het centrum als een van de sleutelprojecten benoemd. Een uitwerking voor de omgeving van het stationsgebied vindt plaats onder de noemer Ontwikkelkader Stationsgebied. Dit ontwikkelkader is een actualisatie van het Inverdan plan en voorziet in een toename van woningen, voorzieningen, economische functies, vergroening en een verbetering van de mobiliteit (aanpassing huidige infrastructuur) rondom het station (zowel oostkant als westkant). Dit laatste wordt ingegeven door het ZMP en de ontwikkeling van Figaro.

De toename van woningen en voorzieningen (verstedelijking) vraagt om een kwalitatief groene openbare ruimte met logische verbindingen voor de diverse modaliteiten. Er is aandacht voor het STOMP principe en de ontwikkeling van Figaro vraagt om het accommoderen van de Kiss & Ride, Taxi standplaats en Invaliden parkeren rondom dit OV Knooppunt. Daarnaast wordt er een NS stalling hier gerealiseerd en de fietsenstalling voor het stadhuis. De locatie Figaro is niet groot genoeg om dit programma te kunnen realiseren. Dit heeft als concreet gevolg dat de huidige infra rondom het station, het stadhuis en het busstation niet meer voldoet en er aanpassingen nodig zijn om de locatie Figaro te vergroten.  

Aanpassing / versmalling aanbrug Beatrixbrug/ Fase 2 Peperstraat (nieuw)
Fase 2 van de Peperstraat (woningbouw) vraagt om een aanpassing van de aanbrug aan de noord-oostzijde. Het stedenbouwkundig plan van de Peperstraat is over een deel van de aanbrug geprojecteerd. Volgens de afspraken is de gemeente verantwoordelijk voor het bouwrijp maken van de locatie. Een versmalling is mogelijk en de uitwerking wordt opgepakt. Uitvoering staat gepland in 2029.

Robuust groenblauw netwerk (maatregelen droogte, niet zijnde waterzorgplicht) (nieuw)
Door klimaatverandering komen langdurige droogte en zwaardere regenbuien vaker voor. Er is een landelijk doel om in 2050 klimaatbestendig te zijn ingericht, welke Zaanstad ook volgt.

Droogte zorgt voor bodemdaling, versnelling van de funderingsproblematiek en verlies aan biodiversiteit. Droogte is ook een katalysator voor hittestress in steden door verlaagde grondwaterstanden, minder verdamping in de stad en daardoor hogere temperaturen.

Deze autonome trend van langere periodes van droogte raakt Zaanstad in de kern, gelet op de ligging in veenweide- en kleigebieden. Dit leidt tot:  

• hoge herstelkosten voor particulieren en voor gemeentelijke assets zoals asfaltscheuren op wegen op veengrond, of dijkjes rondom sportcomplexen en wijken als de Westerwatering

• risico’s voor bestaand vastgoed

• toenemende ongelijkheid (kwetsbare inwoners worden meer geraakt)  

• verminderde financierbaarheid van woningen.  

• meer CO2 uitstoot uit het landelijk gebied en de waarborging van het veenmosrietland dat we moeten beschermen.  

• toenemende verzilting en invloed op de gewenste en goede waterkwaliteit en openbare ruimte (groen/ecologie/recreatie).  

• Afneembare hoeveelheiden zoet drinkwater en de verdeling hiervan  

Impact: raakt veiligheid (overstromingen), gezondheid (voorkomen hittestress), verstedelijking (ruimteclaims), kansengelijkheid (kwetsbare wijken vaak het meest geraakt).

Het waterschap is primair verantwoordelijk voor het waterpeil. De gemeente moet daarnaast inzetten op het versterken van de stedelijke waterstructuren, met een robuust groenblauw netwerk dat water vasthoudt, infiltreert en tijdelijk buffert — via wadi’s, de waterbergende weg, waterdoorlatende verharding, groene daken, waterberging en natuurvriendelijke oevers. De gemeente heeft ook een informerende rol. Hier is ook een relatie met de riolering, zoals de aanleg van een gescheiden systeem.  

De aanleg van een robuust groenblauw netwerk kost ca. € 10 miljoen per jaar met verwachte realisatie van € 1 mln. per jaar. De inschatting is dat de helft van de kosten voor droogte vanuit de rioolheffing gedekt kunnen worden. Het restant van € 5 mln. wordt opgevoerd als wens onder de uitbreidingsinvesteringen.

Programma Vergroening (nieuw)
In Zaanstad woont een relatief hoog percentage kwetsbaren. In vergelijking met Nederland zijn er meer lagere inkomens en een lagere levensverwachting. Het milieugezondheidsrisico door luchtverontreiniging en geluid is relatief hoog. De mentale gezondheid scoort lager (bron: RIVM MRA rapport 2021).

Klimaatverandering levert in bepaalde wijken meer gezondheidsrisico’s op dan in andere, door hittestress en luchtvervuiling. En in die wijken hebben kwetsbare groepen daar meer last van. Aantasting van gezondheid & leefbaarheid door hittestress neemt autonoom toe, vraagt om koelteplekken en vergroening. Klimaatverandering vergroot de druk op kwetsbare groepen in de stad. Hittegolven komen vaker en worden langer. We krijgen meer hete nachten door hittestress. Door langere droge periodes en hogere temperaturen verslechtert de waterkwaliteit. De leefbaarheid neemt af. Chloor komt mogelijk weer in drinkwater (PWN) voor bacterieveiligheid.

Ook in financiële zin is de impact groot, omdat het schadeprofiel aan infrastructuur, vastgoed, leefbaarheid en gezondheid jaarlijks toeneemt. Wil je de leefbaarheid van vandaag in stand houden, dan vraagt dat om grotere investeringen. De versnelling van klimaatverandering zorgt ook voor een versnelling van de impact en daarmee een versnelling van de schadekosten voor gemeente, bedrijven en bewoners.

Om hierop te acteren is meer groen nodig, specifiek bij kwetsbare groepen als scholen en zorginstellingen. Dit gaat om bomen, (pocket-)parken (aan de Zaan), gevelgroen, schaduwrijke koele routes en verblijfsplekken, en verkoeling met zwemwater. Die moeten integraal onderdeel zijn van stedelijke ontwikkeling en herinrichting. Dit ook conform principe 1 uit de omgevingsvisie. Deze aanpak kost ca. € 10 mln. over een periode van 10 jaar.

Aanpak leefbaarheid door (geluids-)overlast Westzaan Zuid en Nauerna (nieuw)
Het Noordzeekanaalgebied is landelijk aangewezen als één van de vijf industrieclusters in onder andere de Nota Ruimte en NOVEX NZKG. De leefbaarheid in Nauerna en Westzaan-Zuid staat steeds meer onder druk. Bewoners hebben veel last van geluid uit industrie, haven, vliegverkeer en andere bronnen. Dit zorgt voor stress, slaapproblemen en een ongezonde leefomgeving. De komende jaren komen er nog meer ontwikkelingen bij, zoals windturbines, uitbreiding van de haven en nieuwe (energie-)infrastructurele projecten. Daardoor neemt de druk op het gebied verder toe. Zonder duidelijke aanpak wordt de situatie slechter en groeit het wantrouwen richting de gemeente.  

Om dit te voorkomen en integraal aan te pakken is een verwachte investering nodig van € 3 mln. voor geluid mitigerende maatregelen in de periode 2027-2029 ten aanzien van woningen die zich binnen de geluidscontour bevinden. Subsidiemogelijkheden vanuit Netten op Zee (tranche 2) en samenwerking met Port of Amsterdam worden nader verkend.

Fietspad Zaanse Schans (voorinvestering) (nieuw)
Het internationaal toerisme groeit en daarom neemt Zaanstad maatregelen om de drukte, leefbaarheid en instandhouding van het erfgoed op de Zaanse Schans te reguleren. Hiervoor is het nodig het bestaande fietspad langs de Kalverringdijk te verleggen.
In de business case van een toekomstbestendig Zaanse Schans (principebesluit 22 mei 2025) is rekening gehouden met een investering van € 5,4 miljoen (gebaseerd op een SSK-raming van een schetsontwerp) en € 2,1 miljoen subsidie van de Vervoerregio Amsterdam, provincie of derden. Deze kosten zijn gebaseerd op de groene voorkeursvariant, het verleggen van het fietspad parallel aan de Kalverringdijk, maar dan aan de overkant, in de weilanden. Het uitgangspunt is dat deze kosten uit het duurzaam exploitatiemodel kunnen worden teruggewonnen. Dit is echter nog afhankelijk van juridische uitwerking en besluitvorming. Het fietspad moet echter worden aangelegd vóórdat er inkomsten zijn, en kan mogelijk ook een stand alone maatregel worden. De ambitie voor deze verlegging/ alternatieve route is weliswaar opgenomen in de rapportage van het Actieplan Fiets, maar niet opgenomen in het uiteindelijke uitvoeringsprogramma 2025-2028. Dus er is in de gemeentelijke begroting geen budget voor vastgesteld of gereserveerd. Derhalve wordt een investering van € 3,3 mln. opgenomen als wens onder de uitbreidingsinvesteringen.   

In de kosten van het fietspad is (in het geval van de voorkeursvariant, maar ook de oranje variant) nog geen rekening gehouden met kosten voor natuurcompensatie en juridische procedures. De inschatting is dat voor de kosten van natuurcompensatie rekening gehouden moet worden met ca. € 0,2 – 0,4 mln. aan kosten voor inrichting ervan uitgaande dat we dit op eigen gronden kunnen realiseren. Deze meerkosten kunnen naar verwachting worden opgevangen middels subsidie, aangezien de € 2,1 mln. waar vooralsnog mee is gerekend aan de voorzichtige kant is. Dit wordt nader uitgewerkt in 2026.

De Groote Weiver
In de cultuurbegroting staat een investeringsbedrag van € 0,5 mln. gereserveerd voor herhuisvesting van De Groote Weiver. In aanvulling hierop is een bedrag van € 0,7 mln. opgenomen als wens voor het Investeringsfonds. Uit het haalbaarheidsonderzoek moet gaan blijken welke investeringsbijdrage benodigd is om De Groote Weiver te behouden en welke eigendomsconstructie mogelijk is. Het investeringsvoorstel zal na gereedkomen van het Ruimtelijk programma van eisen aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Het moment van investeren zal naar verwachting niet eerder dan 2027 zijn.

Uitbreidingsinvesteringen met specifieke dekking

Er zijn een aantal uitbreidingsinvesteringen die voorzien zijn van een specifieke dekking. Omdat we in deze bijlage investeringen een volledig overzicht willen geven van de uitbreidingsinvesteringen, nemen we deze uitbreidingsinvesteringen ook op de in bijlage. Het gaat om projecten waar vanuit subsidies, hogere inkomsten of bijdragen van projectontwikkelaars een specifieke dekking tegenover staat of waar vanuit het coalitieakkoord specifieke middelen voor beschikbaar zijn gesteld. Het gaat om: Projecten Kogerveldwijk en Noord met specifieke dekking en Overige projecten met specifieke dekking.
Deze projecten worden hieronder apart toegelicht.

Projecten Kogerveldwijk en Noord met specifieke dekking

In de rapportage Investeringsfonds 22.2 is de voeding aan het Investeringsfonds vanuit de reserve infra en de reserve GKZ per saldo met € 2,654 mln. verlaagd. Dit was de bijdrage bovenwijks vanuit de ontwikkelaars van de Kogerveldwijk, die benodigd is voor onderstaande 8 projecten in het kader van bovenwijkse uitbreidingsinvesteringen Kogerveld (€ 11,644 mln.) in combinatie met de WBI-gelden (Woningbouwimpuls) die we voor Kogerveldwijk hebben ontvangen (€ 9 mln.). Aanvullend hebben we nog € 6,14 mln. aan WBI-gelden ontvangen voor uitbreidingsinvesteringen Noord. Op grond van deze ontvangen WBI-gelden heeft Zaanstad zichzelf de verplichting opgelegd om deze projecten nu daadwerkelijk ook uit te gaan voeren. De raad krijgt voor elk van deze projecten een afzonderlijk raadsvoorstel voorgelegd om hier haar goedkeuring op te geven. In dat raadsvoorstel zal worden ingegaan op de inhoud van het project, het daadwerkelijk benodigde krediet en de dekking daarvan.
Eerst wordt inzicht gegeven in de fasering en omvang van de afzonderlijke projecten. Vervolgens wordt in een tabel aangegeven op welke wijze deze projecten gedekt worden:

Bedragen x € 1.000

De dekking van deze projecten is als volgt:

Toelichting projecten

Algemeen m.b.t. uitbreidingsinvestering Kogerveldwijk
Vanaf de eerste helft van 2024 is gestart met voorbereiding van de bovenstaande infrastructurele projecten in de Kogerveldwijk. Vanwege de gefaseerde woningbouwontwikkeling in het gebied en het borgen van onder andere de bereikbaarheid en de leefbaarheid worden ook de infrastructurele projecten gefaseerd uitgevoerd. Vooralsnog is de planning dat gestart wordt met de H.G. Scholtenstraat, waarna de rotonde Paltrokstraat en de Paltrokstraat zelf volgen. Als laatste wordt de Heijermansstraat aangepakt.
Voor deze projecten is er een globale aanzet gedaan om de kosten en de dekking hiervan te actualiseren. De opgenomen posten in de tabel inzake VAT- en proceskosten, onvoorzien en indexatie zijn nog niet toegerekend aan de genoemde projecten. Dit wordt in de tweede helft 2025 gedaan als voor de ontwerpen meer gedetailleerde ramingen zijn uitgewerkt, voordat de betreffende raadsvoorstellen voor deze projecten aan u worden voorgelegd.
De dekking voor deze kosten zijn ook opgenomen in de tabel hierboven (deel WBI-subsidie, MIP, deel Reserve KVW maar voornamelijk de TF-gelden waarover eerder door de raad besloten is.
De andere opgenomen projecten worden later opgepakt, maar wel zo dat het binnen de gestelde termijn van het Rijk valt als het gaat om de WBI-subsidie. Dit geldt niet voor de Afwaardering Prins Bernardweg waarvoor vanuit bovenstaande tabel een WBI-subsidie wordt gedaan aan dit project, welke is opgenomen binnen het Investeringsfonds.

1. Rotonde Paltrokstraat omvormen naar kruising
Met het toevoegen van de woningen in de Kogerveldwijk wordt het gebruik van de Heijermanstraat intensiever en is het nodig de rotonde om te vormen naar een kruising om de verkeersdoorstroming te verbeteren.

2. Herinrichten Heijerman- en doctor HG Scholtenstraat
Ook voor de herinrichting van de Heijerman- en doctor HG Scholtenstraat geldt dat die nodig is als gevolg van het toevoegen van de woningen en het daardoor intensievere gebruik van deze verkeersader door de Kogerveldwijk. Ook met de toekomstige inpassing van de HOV ZaanIJ moet rekening worden gehouden. Door de herinrichting wordt een veiliger situatie gecreëerd en worden de extra verkeersbewegingen mogelijk gemaakt. Voor dit project wordt een subsidie ontvangen van de Provincie NH van € 2,8 mln. In de rapportage over de Provinciale Subsidie wordt uitgegaan van uitvoering in de periode van 2026-2029.

3. Herinrichten Paltrokstraat
Direct aan de Paltrokstraat zijn de gebiedsontwikkelingen “Paltrok” (236 woningen) en “Hilko” (113 woningen) gelegen. Deze herinrichting is niet alleen voor de projecten Paltrok en Hilko, maar ook noodzakelijk voor een verkeersveilige afwikkeling van al het verkeer dat zal komen als gevolg van de gehele gebiedstransformatie van de BJB. Ook de andere projecten zullen voor extra verkeer zorgen. Realisatie van deze projecten zorgt voor een noodzaak tot het herinrichten van deze straat om het toenemende gebruik ervan op te kunnen vangen.

4. Afwaarderen Prins Bernhardweg
De toelichting is opgenomen bij Project Bereikbaarheidsdeal (Afwaardering A7/Prins Bernhardweg). De uitgaven die ten laste van de Kogerveldwijk (WBI) komen zijn volledig geboekt in de jaren 2024/2025.

5. Herinrichting omgeving station Kogerveldwijk
Het station vormt het centrale punt in de Kogerveldwijk. Bij de beoogde substantiële toevoeging van het aantal woningen in de Kogerveldwijk wordt fors ingezet op het stimuleren van duurzame vormen van mobiliteit, onder andere door de inzet van deelauto's en het hanteren van hoogstedelijke parkeernormen. Vervoer per trein is hierin een cruciale schakel. Een goed ingericht en functionerend stationsplein is hierbij noodzakelijk. Het huidige stationsplein voldoet op dit moment niet aan die norm en verdient een kwaliteitsslag.
De voorbereiding van dit project is uitgesteld vanwege de noodzaak om uitgangspunten vast te stellen met betrekking tot de hoofd-infra, ruimtereserveringen ten behoeve van de HOV ZaanIJ en de onder- en bovengrondse infra. De start van de uitvoering van dit project wordt niet eerder dan 2028 verwacht.

6. Vervoershub
In de Kogerveldwijk vinden verschillende gebiedsontwikkelingen plaats, waarmee een substantieel aantal woningen wordt toegevoegd. De bedoeling is voor verschillende van die gebiedsontwikkelingen één centrale vervoershub te realiseren in de nabijheid van het station. Met name het bezoekersparkeren zal hiermee een centrale plek krijgen en door de vervoershub bij het station te realiseren, fungeert de hub ook als overstapmogelijkheid voor de toekomstige bewoners van de woningen om hun reis verder per trein voort te zetten. Door één centrale oplossing hoeft niet per gebiedsontwikkeling tot een oplossing gekomen te worden. Momenteel wordt een locatie onderzocht in combinatie met een herontwikkelingsproject. De start van de uitvoering van dit project wordt niet eerder dan 2028 verwacht.

7. Verbreden tunnel onder station
Deze verbreding is nodig als gevolg van de toevoeging van de woningen. Het betreft een tunnel die betrekking heeft op de Heijermanstraat, die als gevolg van de toegevoegde woningen intensiever gebruikt zal worden, waarmee het noodzakelijk is die aan te passen en daarmee de tunnel te verbreden.

8. Park
De bedoeling is in de Boerejonkerbuurt, waarin verschillende van de (beoogde) gebiedsontwikkelingen gelegen zijn, één centraal park te realiseren om zo voor het noodzakelijke groen in de buurt te zorgen (groen, klimaatadaptatie, hittestress). De noodzaak tot realisatie van dit groen wordt veroorzaakt door de toevoeging van de woningen en het feit dat er in de gebiedsontwikkelingen zelf minder ruimte is voor groen.

9. Vaartbrug  
De huidige Vaartbrug is de zwakke schakel op de hoofdas tussen Krommenie en Wormerveer. De brug is te smal en er is regelmatig sprake van gevaarlijke situaties voor fietsers. Door de toevoeging van woningen aan weerszijden van de Nauernasche Vaart wordt dit nog versterkt. Daarom wordt voorgesteld met een extra fietsbrug de verkeersstromen van elkaar te scheiden.

Overige projecten met specifieke dekking

Bedragen x € 1.000

Geluidscherm Oostzijderveld
Bij de Begroting 2026 is een krediet van € 1,1 mln. beschikbaar gesteld voor het aanvullende deel van het geluidsscherm Oostzijderveld (i.v.m. school) waarbij de kapitaallasten hiervan worden gedekt binnen de GREX Oostzijderveld fase 1. Het overige deel van het geluidsscherm maakt al onderdeel uit van de GREX Oostzijderveld  fase 1. Voor de zomer 2026 wordt de herziening van de GREX Oostzijderveld fase 1 ter besluitvorming aangeboden, waarin onder andere ook de kapitaallasten van het aanvullende deel van het geluidsscherm zijn verwerkt.

Riviercruise
Diverse investeringen met betrekking tot de riviercruise en bijhorende voorzieningen waarbij de dekking zit in hogere opbrengsten vanuit de kadegelden die stijgen doordat er meer schepen en/ of schepen langer in Zaanstad afmeren. Het gaat om het toevoegen van ‘natuurlijke/ groene barrières’ ter afscheiding kade van de weg, toeristische bebording en bebording met regelgeving aan de Prins Hendrikkade, het toevoegen van ‘grijs/ zwart water’ afvoer aan de kade, herziening walstroom- en waterpunten, het creëren van halterplaatsen voor bussen rond de Burcht, het aanpassen van de kade zodat deze bereikbaar is voor toeleverend vrachtverkeer, de verlenging van het ‘bodecentrum’ - de kade bij het Zaantheater - en revitalisering van steigers bij de Zaanse Schans. De besluitvorming ten aanzien van een kredietbesluit hierover vindt plaats in 2026. Uitvoering zal naar verwachting starten in 2026 en afgerond worden in 2027.

Camperplaats Dr.H.G.Scholtenstraat

Op 27 februari 2025 is er een investeringskrediet beschikbaar gesteld van € 0,475 mln.  voor het bouwrijp maken en de aanleg van een verkeersontsluiting voor de camperplaats. In de laatste fases zijn er aanvullende eisen gekomen voor de ontsluiting van de camperplaats. De meerkosten daarvan worden geraamd op circa € 0,08 mln. Daarnaast zijn de resultaten van een aantal aanbestedingen rondom de ontsluiting tegen gevallen. Hierdoor zijn de totale kosten opgelopen tot € 0,612 mln. Hierdoor moet het krediet worden opgehoogd met € 0,137 mln. tot in totaal € 0,612 mln. De hogere kapitaallasten kunnen worden gedekt uit de hogere huuropbrengsten als gevolg van jaarlijkse indexatie.