Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
In 2026 heeft de inzet zich met name gericht op het verdiepen van inzicht in de oorzaken van ondermelding van huiselijk geweld en kindermishandeling en het versterken van de randvoorwaarden voor een effectievere aanpak. Binnen het Pact is samen met bewoners, sleutelfiguren en professionals opgehaald waar mismatches bestaan tussen leefwereld en systeemwereld, met name rondom vertrouwen, bereikbaarheid van hulp en culturele sensitiviteit. Deze signalen zijn benut om informele netwerken te versterken en de verbinding met reguliere hulpstructuren te verbeteren.
Tegelijkertijd staat het behalen van enkele speerpunten onder druk door verminderde continuïteit en capaciteit binnen de sociaal wijkteams. Dit heeft invloed op de opvolging van signalen en het tempo waarin preventieve interventies structureel kunnen worden ingebed.
Bijsturing richt zich op het versterken van wijkgericht werken, het beter positioneren van sleutelfiguren in de keten en het creëren van stabiele regie op complexe casuïstiek, zodat meldingsbereidheid en tijdige ondersteuning duurzaam kunnen toenemen.
Escalatietieam bouw- en woningtoezicht en evenementen
Het escalatieteam is opgericht in de vorm van een regisseur en beleidsadviseur. Processen zijn goed ingericht en het team is volop aan de slag. Zij houden zich bezig met escalaties van maatschappelijk belangrijke vragen, als er in de samenleving iets gebeurt op het gebied van bouw- en woningtoezicht die bestuurlijk gevoelig zijn en ad-hoc-zaken (bijv. pand dat op instorten staat of spoedsluitingen). Dit team gaat zich naast bouw- en woningtoezicht ook richten op escalaties rondom horeca en evenementen. Recentelijke voorbeelden hiervan zijn de ADE-evaluatie en Koningsdag (afgelopen en komende edities).
Aanpak van overlast in de wijken
De Zaanse boa’s werken in drie teams om zo overlast in Zaanstad aan te pakken. Dit zijn:
- Zaandam-Oost (Zaandam Zuid, Rosmolenwijk, Poelenburg, Peldersveld, Hoornseveld en Kogerveld);
- Zaanstad Noord (Krommenie, Assendelft en Wormerveer);
- Flexteam (overige wijken).
Alle teams werken datagestuurd. Waar zij worden ingezet, bepalen we op basis van meldingen van bewoners en ondernemers, informatie via de gemeentewebsite, signalen van wijkmanagers en boa’s zelf.
Door deze werkwijze zetten we de boa’s gericht in op plekken in de wijken waar bewoners de meeste overlast ervaren, zoals bij foutparkeren en afval. De verwachting is dat de meldingen van overlast in 2026 stijgen. Door beperkte capaciteit bij de politie komen steeds meer meldingen bij de boa’s terecht. Denk hierbij aan meldingen over verward gedrag van personen of overlast door alcohol- of drugsgebruik.
De (jeugd)boa’s richten hun aandacht in Wormerveer, Assendelft en Krommenie op jongerenoverlast. Zij zijn vooral aanwezig op plekken waar veel jongeren samenkomen, zoals het Kaaikhof, het Rosariumpark en de NS-stations. Vanwege de steeds langere dagen verwachten we dat veel jongeren naar buiten toe gaan en de bewoners hier meer overlast van melden. Er zijn plannen om de jeugdboa’s ook in Zaandam-Oost in te zetten.
Het Flexteam werkt in de wijken in het gebied Midden. Hieronder vallen onder andere de wijken Oude Haven, Zaandam West, Centrum en Nieuw West. In het centrum richt dit team zich voornamelijk op het aanpakken van fietsen door voetgangersgebied, alcohol- en drugsgebruik in de alcoholverbodszones, foutparkeren en betaald parkeren. Extra aandacht gaat uit naar de overlast rondom winkelcentrum het Rozenhof. In de overige wijken wordt dit team ingezet op hotspots en complexe problematiek.
Team Wijkgerichte Overlast (TWO) zet zich in om het woongenot in Zaandam-Oost te verbeteren. De boa’s en toezichthouders in Zaandam-Oost richten zich o.a. op het verbeteren van de leefbaarheid en het aanpakken van woon- en adresfraude.
De boa’s en toezichthouders letten ook op de vergunningsplicht om te mogen wonen in Zaandam-Oost. Vanaf 18 maart 2026 is de Huisvestigingsvergunningsplicht voor huurders uitgebreid naar heel Zaandam-Oost. Eerst gold deze voor alle woningen in Poelenburg en Peldersveld. Nu geldt de plicht alleen voor aangewezen postcodegebieden in alle wijken van Zaandam-Oost. Dit betekent dat bepaalde woningen in Poelenburg en Peldersveld nu juist niet meer onder de vergunningsplicht vallen. Het totaal aantal woningen dat onder de vergunningsplicht valt is niet veranderd.
De boa’s en toezichthouders controleren ook het gebruik van de woningen in Zaandam-Oost. Zij kijken naar de juistheid van de inschrijvingen van bewoners in de BRP (Basisregistratie Personen) en controleren op illegale kamerverhuur en woningsplitsing. Daarnaast handhaven zij de Opkoopbescherming in Zaandam-Oost. Ook signaleren zij voor de Wet goed verhuurderschap en voeren zij de Pilot Versnelde inschrijving BRP uit in samenwerking met de afdeling Burgerzaken.
Lokale Veiligheidsproblematiek
De wereld is aan verandering onderhevig en wij spelen in op actuele veiligheidsvraagstukken. Onze inzet is erop gericht om dit samen met inwoners en ondernemers te doen, onder bestuurlijke regie. Zo bieden wij in samenwerking met de afdeling Wijk- en Relatiemanagement nazorg in de buurt of wijk wanneer daar behoefte aan is of aan door criminaliteit getroffen ondernemers. Het aanbieden van een overvalpreventie training aan ondernemers kan passend zijn ter voorkoming van of na een overval op een ondernemer. Een andere passende maatregel is de inzet van tijdelijk cameratoezicht in een buurt wanneer daar het nut en de noodzaak van kan worden aangetoond.
Sociale veiligheid
Een deel van de overlast en onveiligheid in de gemeente heeft een relatie met kwetsbare personen die problemen hebben op meerdere leefgebieden, bijvoorbeeld een psychische aandoening of problematisch middelengebruik. Zij raken betrokken bij overlast of criminaliteit, als slachtoffer of als pleger. In samenwerking met partners uit zowel het zorgdomein (GGD, GGZ) als het veiligheidsdomein (boa’s, politie), wil de gemeenten snelle en passende zorg en ondersteuning verlenen aan kwetsbare inwoners, waardoor ze weer grip op hun leven krijgen en voorkomen we dat de problematiek verergert of dat personen afglijden naar overlast en/of criminaliteit. Dit is verder uitgewerkt in de aanpak zorg en veiligheid (programma 4.4). De inzet op sociale veiligheid is daar onderdeel van. Met sociale veiligheid wordt bedoeld: maatregelen die ervoor zorgen dat inwoners zich veilig voelen én werkelijk veilig zijn in de publieke ruimte en in de lokale samenleving. Ook in 2026 zetten we in op de aanpak van overlastgevend gedrag en criminaliteit op straat die wordt veroorzaakt door personen met psychische problemen en/of problematisch middelengebruik. Dat doen we in goede samenwerking met de partners, waarbij toeleiden naar zorg en preventie de voorkeur hebben, maar als nodig is zal de gemeente ook grenzen. Bijvoorbeeld in de vorm van bestuursrechtelijke maatregelen, zoals een last onder dwangsom, een gedragsaanwijzing of een verblijfsontzegging. Verder is er een relatie met de aanpak van straatintimidatie, een prioriteit van de gemeenteraad.
Uitvoering van het toezicht- en handhavingsbeleid nieuwbouw en bestaande bouw
Om aan onze wettelijke taken te kunnen blijven voldoen, is er bij de begroting 2026 formatie toegekend. De extra mensen worden nu aangenomen en opgeleid voor de uitvoering van de wettelijke taken. De provincie houdt toezicht op de kwantiteit en kwaliteit van het gemeentelijk toezicht- en handhaving. .
- De extra capaciteit maakt het mogelijk om goede stappen te zetten tot verbetering van de reguliere bedrijfsvoering van de wettelijke toezichts- en handhavingstaken. Meldingen en handhavingsverzoeken worden sneller opgepakt. Daarnaast zetten we nu ook actief in op het (niet) indienen van een asbestinventarisatierapport, het doen van sloopmeldingen en het indienen van de start bouw melding. Dit laatste is nodig om het bouwtoezicht tijdig te kunnen uitvoeren. Dit geldt ook voor het indienen van start bouw meldingen voor bouwactiviteiten vallen onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).
- We werken aan ontwikkeling van integrale interne samenwerking met de insteek dat monumenten ook meer de aandacht krijgen die zij verdienen.
- Meldingen over houtstook kosten veel toezicht- en handhavingscapaciteit door herhaalde controles. Hierdoor blijven minder tijd over voor andere prioritaire taken zoals kamerverhuur, illegale bewoning en vergunningsvrij bouwen.
- De woningbouwopgave en de verleende bouwvergunningen heeft zijn effect op het toezicht op nieuwbouw. Het vraagt om volop inzet van bouw- en woningtoezicht op dit terrein.
Nautisch toezicht
In 2026 wordt specifieke aandacht besteed aan het snelvaren in de poldergebieden. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de effecten op natuur en oevers, alsmede naar de veiligheid van overige watergebruikers. Aspecten zoals golfslag, verstoring van fauna en risico’s voor recreanten worden hierin meegewogen. Gelet op de toenemende drukte op het water, de groei van economische activiteiten en de uitbreiding van taken, is de beschikbare capaciteit ontoereikend om alle werkzaamheden op het gewenste niveau uit te voerenz1.
In 2025 is in Krommenie een gebiedsgerichte aanpak toegepast. Nautische boa’s hielden intensiever toezicht op onder andere snelvaren en andere vormen van overlast op het water. Deze inzet bleek succesvol. Het aantal meldingen en klachten nam duidelijk af. Bewoners gaven aan tevreden te zijn over de zichtbare aanwezigheid en handhaving. Vanuit andere delen van de gemeente is de wens uitgesproken om een vergelijkbare aanpak ook daartoe te passen. In 2026 gaan we kijken in welk deel we hiermee een start kunnen maken.
Verkenning vignetplicht
De gemeenteraad is in afgelopen februari geïnformeerd over de mogelijkheden en aandachtspunten van een vignetplicht voor recreatievaartuigen. Na de komst van een nieuw college wordt het voorstel uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd. De raad krijgt inzicht in de financiële gevolgen en uitvoeringsaspecten, zodat een integrale afweging kan worden gemaakt.
Tegelijkertijd blijft het waarborgen van een veilige en vlotte doorvaart op de hoofdvaarwegen een kernopgave van de afdeling. Daarnaast vraagt de veilige bediening van bruggen en sluizen blijvende aandacht, mede in het licht van de aanbevelingen die destijds zijn gedaan door de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Het borgen van deze veiligheidseisen, gecombineerd met de groei van nautische en economische activiteiten, maakt dat de druk op de afdeling de komende jaren verder zal toenemen.
